نباشد─ و سالبه کلیه کنفسها منعکس شود─ چون ضروریه باشد─ مثلا هر گاه لا شیء من الانسان بحجر صادق باشد─ لا شیء من الحجر بانسان صادق شود─ و سالبه جزئیه عکس ندارد─ زیرا که لیس بعض الحیوان بانسان صادق است─ و در عکس وی─ لیس بعض الانسان بحیوان صادق نیست

فصل [تعریف نقیض قضیه]

نقیض قضیه قضیه دیگر باشد─ که با وی در ایجاب و سلب مخالف باشد─ بحیثیتی که صدق هر یک لذاته─ مستلزم کذب دیگری باشد─ و کذب هر یک لذاته مستلزم صدق دیگری باشد ─ پس نقیض موجبه کلیه سالبه جزئیه باشد─ و نقیض سالبه کلیه موجبه جزئیه باشد

فصل: [اقسام قضیه متصله و منفصله]

قضیه متصله لزومیه باشد─ اگر اتصال یا سلب اتصال ضروری باشد چنانکه گذشت─ و اتفاقیه باشد─ اگر اتصال و سلب اتصال ضروری نباشد و قضیه منفصله یا حقیقیه باشد─ اگر انفصال در وجود و عدم باشد ─ چنانکه گوئی این عدد یا زوج باشد یا فرد─ یعنی هر دو مجتمع نشود─ و هر دو مرتفع نشود─ و یا مانعه الجمع