لئلا تطول الأبواب و يكثر حجم الكتاب فيعسر تحصيله على الطلاب و في بالي إن أمهلني الأجل و ساعدني فضله عز و جل أن أكتب عليه شرحا كاملا يحتوي على كثير من المقاصد التي لم توجد في مصنفات الأصحاب و أشبع فيها الكلام لأولي الألباب.
…تا بابها به درازا نکشد و حجم کتاب فزونی نگیرد و به دست آوردنش بر طالبان دشوار نشود. و در اندیشهٔ من است که اگر اجل مهلتم دهد و فضل او، عز و جل، یاریام کند، بر آن شرحی کامل بنویسم که بسیاری از مقاصدی را که در تصنیفهای اصحاب یافت نمیشود دربر گیرد و در آن سخن را برای خردمندان به تفصیل بگویم.
و من الفوائد الطريفة لكتابنا اشتماله على كتب و أبواب كثيرة الفوائد جمة العوائد أهملها مؤلفو أصحابنا رضوان اللّٰه عليهم فلم يفردوا لها كتابا و لا بابا ككتاب العدل و المعاد و ضبط تواريخ الأنبياء و الأئمة عليهم السلام و كتاب السماء و العالم المشتمل على أحوال العناصر و المواليد و غيرها مما لا يخفى على الناظر فيه.
و از فایدههای نادر کتاب ما این است که کتابها و بابهایی پرفایده و پرعایده را دربر دارد که مؤلفان اصحاب ما، رضوان الله علیهم، از آن غفلت کرده و برایشان نه کتابی نهادهاند و نه بابی؛ مانند کتاب عدل و معاد، و ضبط تاریخ پیامبران و امامان علیهم السلام، و کتاب آسمان و جهان که احوال عناصر و موالید و جز آن را دربر دارد — چنانکه بر بینندهٔ آن پوشیده نیست.
فيا معشر إخوان الدين المدعين لولاء أئمة المؤمنين أقبلوا نحو مأدبتي ١هذه مسرعين و خذوها بأيدي الإذعان و اليقين فتمسكوا بها واثقين إن كنتم فيما تدعون صادقين و لا تكونوا من الذين يَقُولُونَ بِأَفْواهِهِمْ ما لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ و يترشح من فحاوي كلامهم مطاوي جنوبهم و لا من الذين أشربوا في قلوبهم حب البدع و الأهواء بجهلهم و ضلالهم و زيفوا ٢ما روجته الملل الحقة بما زخرفته منكرو الشرائع بمموهات ٣أقوالهم.
پس ای گروه برادران دینی که دعوی دوستی امامان مؤمنان دارید، شتابان به سوی این سفرهٔ من (۱) بیایید و آن را با دست پذیرش و یقین برگیرید و با اطمینان بدان چنگ زنید، اگر در آنچه ادعا میکنید راستگویید. و از آنان مباشید که «به زبانهایشان چیزی میگویند که در دلهایشان نیست» و از لابهلای سخنشان نهفتههای درونشان تراوش میکند؛ و نه از آنان که دوستی بدعتها و هواها به سبب نادانی و گمراهیشان در دلهایشان نشانده شده و آنچه را ملتهای حق رواج داده بودند، به سبب آنچه منکران شرایع با سخنان آراسته و فریبندهشان (۳) پرداختهاند، ناسره (۲) شمردهاند.
فيا بشرى لكم ثم بشرى لكم إخواني بكتاب جامعة المقاصد طريفة الفرائد لم تأت الدهور بمثله حسنا و بهاء و أنجم طالع من أفق الغيوب لم ير الناظرون ما يدانيه نورا و ضياء و صديق شفيق لم يعهد في الأزمان السالفة شبهه صدقا و وفاء كفاك عماك يا منكر علو أفنانه ٤و سمو أغصانه حسدا و عنادا و عمها ٥و حسبك ريبك يا من لم يعترف برفعة شأنه و حلاوة بيانه جهلا و ضلالا و بلها و لاشتماله على أنواع العلوم و الحكم و الأسرار و إغنائه عن جميع كتب الأخبار سميته بكتاب
پس مژده باد شما را، و باز مژده باد شما را، ای برادران من، به کتابی جامع مقاصد و دربردارندهٔ فرایدی نادر که روزگاران در حسن و بها مانند آن نیاوردهاند؛ و به ستارهای که از افق غیب برآمده و بینندگان در نور و روشنی همانندش را ندیدهاند؛ و به دوستی مهربان که در زمانهای گذشته نظیر او در صدق و وفا شناخته نشده است. ای آنکه از سر حسد و لجاج و سرگردانی (۵) بلندی شاخههای آن (۴) و رفعت شاخسارش را انکار میکنی، کوریِ تو تو را بس؛ و ای آنکه از سر نادانی و گمراهی و کمخردی به بلندی جایگاه و شیرینی بیان آن اعتراف نمیکنی، تردید تو تو را بس. و چون این کتاب گونههای دانش و حکمت و اسرار را دربر دارد و از همهٔ کتابهای اخبار بینیاز میکند، آن را نامیدم کتاب