«3»- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ابْنُ الْمُغِيرَةِ بِإِسْنَادِهِ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنِ الصَّادِقِ عَنْ أَبِيهِ عليه السلام قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى اللّٰه عليه و آله لَا سَهَرَ ١إِلَّا فِي ثَلَاثٍ مُتَهَجِّدٍ بِالْقُرْآنِ أَوْ فِي طَلَبِ الْعِلْمِ أَوْ عَرُوسٍ تُهْدَى إِلَى زَوْجِهَا.

«۳» - ن، عیون أخبار الرضا علیه السلام: ابن مغیره، به اسنادش، از سکونی، از امام صادق، از پدرش علیه السلام، فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: شب‌بیداری (۱) روا نیست جز در سه چیز: شب‌زنده‌داری با قرآن، یا در طلب دانش، یا عروسی که به خانهٔ شویش برده می‌شود.

نوادر الراوندي، بإسناده عن الكاظم عن آبائه عليهم السلام عن النبي صلى اللّٰه عليه و آله مثله بيان التهجد مجانبة الهجود و هو النوم و قد يطلق على الصلاة بالليل و على الأول المراد إما قراءة القرآن في الصلاة أو الأعم.

نوادر راوندی، به اسنادش از امام کاظم، از پدرانش علیهم السلام، از پیامبر صلی الله علیه و آله، همانند آن. بیان: «تهجّد» دوری‌گزیدن از «هجود» یعنی خواب است؛ و گاه بر نماز شب اطلاق می‌شود. و بنا بر معنای نخست، مقصود یا خواندن قرآن در نماز است یا اعمّ از آن.

«4»- ب، قرب الإسناد هَارُونُ عَنِ ابْنِ صَدَقَةَ عَنِ الصَّادِقِ عَنْ أَبِيهِ عليه السلام قَالَ: لَا بَأْسَ بِالسَّهَرِ فِي طَلَبِ الْعِلْمِ.

«۴» - ب، قرب الإسناد: هارون، از ابن صدقه، از امام صادق، از پدرش علیه السلام، فرمود: شب‌بیداری در طلب دانش باکی ندارد.

بيان: في بعض النسخ بالتهيم و هو التحير و مشية حسنة و لعل المراد التحير في البلاد أي المسافرة أو الإسراع في المشي و النسخة الأولى أظهر.

بیان: در برخی نسخه‌ها «بالتهیّم» آمده است، و آن سرگشتگی و نیز راه‌رفتنی نیکوست؛ و شاید مقصود، سرگشتن در شهرها یعنی سفرکردن باشد، یا شتاب در راه‌رفتن؛ و نسخهٔ نخست آشکارتر است.

«5»- ختص، الإختصاص قَالَ الْبَاقِرُ عليه السلام إِذَا جَلَسْتَ إِلَى عَالِمٍ فَكُنْ عَلَى أَنْ تَسْمَعَ أَحْرَصَ مِنْكَ عَلَى أَنْ تَقُولَ وَ تَعَلَّمْ حُسْنَ الِاسْتِمَاعِ كَمَا تَتَعَلَّمُ حُسْنَ الْقَوْلِ وَ لَا تَقْطَعْ عَلَى أَحَدٍ حَدِيثَهُ.

«۵» - ختص، الإختصاص: امام باقر علیه السلام فرمود: چون نزد عالمی نشستی، بر شنیدن آزمندتر باش تا بر گفتن؛ و نیکو شنیدن را بیاموز چنان‌که نیکو گفتن را می‌آموزی؛ و سخن هیچ‌کس را مبُر.

«6»- نَوَادِرُ الرَّاوَنْدِيِّ، بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ عليهم السلام قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى اللّٰه عليه و آله مَنْ تَعَلَّمَ فِي شَبَابِهِ كَانَ بِمَنْزِلَةِ الرَّسْمِ فِي الْحَجَرِ وَ مَنْ تَعَلَّمَ وَ هُوَ كَبِيرٌ كَانَ بِمَنْزِلَةِ الْكِتَابِ عَلَى وَجْهِ الْمَاءِ ٢.

«۶» - نوادر راوندی، به اسنادش از موسی بن جعفر، از پدرانش علیهم السلام، فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر که در جوانی خویش بیاموزد، چون نقش بر سنگ است؛ و هر که در بزرگ‌سالی بیاموزد، چون نوشتن بر روی آب است (۲).

«7»- نهج، نهج البلاغة قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام لِسَائِلٍ سَأَلَهُ عَنْ مُعْضِلَةٍ ٣سَلْ تَفَقُّهاً وَ لَا تَسْأَلْ تَعَنُّتاً ٤فَإِنَّ الْجَاهِلَ الْمُتَعَلِّمَ شَبِيهٌ بِالْعَالِمِ وَ إِنَّ الْعَالِمَ الْمُتَعَسِّفَ ٥شَبِيهٌ بِالْجَاهِلِ.

«۷» - نهج، نهج البلاغه: امیرالمؤمنین علیه السلام به پرسنده‌ای که از او مسئله‌ای دشوار (۳) پرسید فرمود: برای فهمیدن بپرس و برای به‌تنگ‌آوردن مپرس (۴)، که نادانِ دانش‌آموز به عالم می‌ماند و عالمِ کج‌رو (۵) به نادان.

«8»- وَ قَالَ عليه السلام فِي ذَمِّ قَوْمٍ سَائِلُهُمْ مُتَعَنِّتٌ وَ مُجِيبُهُمْ مُتَكَلِّفٌ.

«۸» - و فرمود علیه السلام در نکوهش گروهی: پرسندهٔ ایشان به‌تنگ‌آورنده است و پاسخ‌دهندهٔ ایشان به‌تکلّف‌افتاده.