لَزِمَ بَيْتَهُ وَ لَمْ يَتَعَرَّفْ إِلَى أَحَدٍ مِنْ إِخْوَانِهِ قَالَ فَقَالَ كَيْفَ يَتَفَقَّهُ هَذَا فِي دِينِهِ.
و خانه‌نشین شده و خود را به هیچ‌یک از برادرانش نشناسانده است. گفت: پس فرمود: این چگونه در دین خویش فهم بجوید؟
«61»- وَ عَنْهُ عليه السلام لَا يَسَعُ النَّاسَ حَتَّى يَسْأَلُوا وَ يَتَفَقَّهُوا وَ يَعْرِفُوا إِمَامَهُمْ وَ يَسَعُهُمْ أَنْ يَأْخُذُوا بِمَا يَقُولُ وَ إِنْ كَانَ تَقِيَّةً.
«۶۱» - و از آن حضرت علیه السلام: مردم را روا نیست تا آنکه بپرسند و فهم دین بجویند و امام خویش را بشناسند؛ و آنگاه ایشان را رواست که آنچه او می‌گوید برگیرند، هرچند از سر تقیّه باشد.
«62»- كِتَابُ الْحُسَيْنِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ: لَا يَصْلُحُ الْمَرْءُ إِلَّا عَلَى ثَلَاثِ خِصَالٍ التَّفَقُّهِ فِي الدِّينِ وَ حُسْنِ التَّقْدِيرِ فِي الْمَعِيشَةِ وَ الصَّبْرِ عَلَى النَّائِبَةِ.
«۶۲» - کتاب حسین بن عثمان: از چند تن، از ابوعبدالله علیه السلام، فرمود: آدمی جز بر سه خصلت سامان نمی‌یابد: فهم در دین، و نیکو اندازه‌نگه‌داشتن در گذران زندگی، و شکیبایی بر مصیبت.
باب 7 آداب طلب العلم و أحكامه
باب ۷: آداب طلب علم و احکام آن
الآيات:
آیات:
المائدة: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَ إِنْ تَسْئَلُوا عَنْها حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْها وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ قَدْ سَأَلَها قَوْمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ أَصْبَحُوا بِها كافِرِينَ
مائده: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْیاءَ إِنْ تُبْدَ لَکُمْ تَسُؤْکُمْ وَ إِنْ تَسْئَلُوا عَنْها حِینَ یُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَکُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْها وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِیمٌ قَدْ سَأَلَها قَوْمٌ مِنْ قَبْلِکُمْ ثُمَّ أَصْبَحُوا بِها کافِرِینَ» — ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از چیزهایی مپرسید که اگر برایتان آشکار شود شما را اندوهگین کند؛ و اگر هنگام فرود آمدن قرآن از آنها بپرسید، برایتان آشکار می‌شود. خدا از آنها درگذشت، و خدا آمرزندهٔ بردبار است. گروهی پیش از شما آن را پرسیدند، سپس بدان کافر شدند.
طه: وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْماً
طه: «وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ یُقْضی إِلَیْکَ وَحْیُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِی عِلْماً» — و در قرآن شتاب مکن پیش از آنکه وحی آن بر تو پایان یابد، و بگو: پروردگارا، بر دانش من بیفزای.
«1»- ل، الخصال ابْنُ الْوَلِيدِ عَنِ الصَّفَّارِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ: أَرْبَعَةٌ لَا يَشْبَعْنَ مِنْ أَرْبَعَةٍ الْأَرْضُ مِنَ الْمَطَرِ وَ الْعَيْنُ مِنَ النَّظَرِ وَ الْأُنْثَى مِنَ الذَّكَرِ وَ الْعَالِمُ مِنَ الْعِلْمِ.
«۱» - ل، الخصال: ابن ولید، از صفّار، از جعفر بن محمد بن عبیدالله، از قدّاح، از ابوعبدالله علیه السلام، فرمود: چهار چیز از چهار چیز سیر نمی‌شوند: زمین از باران، و چشم از نگریستن، و ماده از نر، و عالم از دانش.
سن، المحاسن أبي رفعه إلى أبي عبد اللّٰه عليه السلام مثله- ن، عيون أخبار الرضا عليه السلام ل، الخصال في سؤالات الشامي عن أمير المؤمنين عليه السلام مثله إلا بترك التعريف في الجميع.
سن، المحاسن: پدرم، که آن را به ابوعبدالله علیه السلام رساند، همانند آن. — ن، عیون أخبار الرضا علیه السلام؛ ل، الخصال: در پرسش‌های مرد شامی از امیرالمؤمنین علیه السلام، همانند آن، جز آنکه در همه، الف و لام تعریف نیامده است.
«2»- شي، تفسير العياشي عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ: كَتَبَ إِلَيَّ أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا عليه السلام وَ كَتَبَ فِي آخِرِهِ أَ وَ لَمْ تُنْهَوْا عَنْ كَثْرَةِ الْمَسَائِلِ فَأَبَيْتُمْ أَنْ تَنْتَهُوا إِيَّاكُمْ وَ ذَاكَ فَإِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ بِكَثْرَةِ سُؤَالِهِمْ فَقَالَ اللَّهُ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِلَى قَوْلِهِ كافِرِينَ.
«۲» - شی، تفسیر عیاشی: از احمد بن محمد، گفت: ابوالحسن الرضا علیه السلام به من نوشت و در پایان آن نوشت: آیا از پرسش‌های بسیار نهی نشدید و از بازایستادن سر باز زدید؟ از آن بپرهیزید، که پیشینیان شما تنها به سبب بسیاری پرسششان هلاک شدند. پس خدا فرمود: «یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْیاءَ» تا سخن او «کافِرِینَ».