فضیلت تعقیب
و چون از نماز فارغ شدی، شروع به خواندن تعقیب کن که تأکید و امر بسیار بر آن شده، و حق تعالی فرموده:
«فَاِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ وَ اِلی رَبِّکَ فَارْغَبْ»
زمانی که فراغت یافتی در عبادت بکوش، و به جانب پروردگارت رغبت کن.
در تفسیر این آیه روایت شده: چون از نماز فارغ شوی، خود را در دعا به زحمت انداز، و به سوی پروردگار خود میل کن، و حاجات خود را از او بطلب، و امیدت را از غیر او قطع کن. و از حضرت امیر المؤمنین (عَلَيهِ السَّلَامُ) روایت شده: هر کدام از شما که از نماز فارغ شد، باید دستها را به سوی آسمان بلند کند، و خود را در دعا به سختی اندازد. از روایات استفاده می شود، که تعقیب زیاد کننده روزی است، و مؤمن در نماز است، و ثواب نماز را دارد تا گاهی که مشغول به ذکر حق تعالی است، و خواندن دعا پس از نماز واجب، بهتر از خواندن نماز مستحبّ است. علاّمه مجلسی (رَحمهُ اللّه) فرموده: از کلمه «تعقیب» ظاهر می شود، که قرآن و دعا و ذکر وقتی متصّل به نماز است، عرفا تعقیب می باشد، ولی
بهتر آن است که با وضو، و در حال نشستن رو به قبله باشد، و افضل در وقت خواندن تعقیب نشستن بر طریق تشهّد [یعنی متورکّا و بروی کَفَل] است، و در اثنای تعقیب به ویژه در تعقیب نماز شام سخن نگوید، و بعضی گفته اند: تمام شرایط نماز را در تعقیب رعایت کنند، و ظاهر آن است که پس از نماز، به هر حالی که مشغول قرآن و ذکر و دعا باشد، ثوابی برای آن مقرّر است هر چند در حال راه رفتن انجام گیرد. مؤلف گوید: برای دین و دنیا، دعاهای بسیار، از ائمه اطهار (عَلَيهِم السَّلَامُ) در تعقیب نمازها وارد شده، و چون اشرف عبادات بدنی نماز است، و تعقیبات روایت شده را، در تکمیل نمازها دخالتی بس عظیم است، و همچنین موجب بالا رفتن درجات، و فرو ریختن گناهان، و حصول خواسته ها، و حاجات می شود، به خاطر این دعاگو رسید، که قسمتی از آن ها را در این رساله ذکر نمایم، و اکثر آن را از کتاب «بحار» و «مقباس» علاّمه مجلسی عطّر اللّه مرقده الشریف نقل می کنم، پس می گویم: تعقیبات بر دو قسم است: تعقیبات مشترک، و تعقیبات مختصّ.
: