فی قام هؤلاء لوجود الشبه─ و یسمی متمکنا─ و حکمه ان یختلف آخره باختلاف العوامل─ اختلافا لفظیا نحو جائنی زید─ رایت زیدا مررت بزید─ او تقدیریا نحو جائنی موسی─ و رایت موسی و مررت بموسی─

و الاعراب ما به یختلف آخر المعرب─ کالضمه و الفتحه و الکسره و الواو و الیاء و الالف─ و اعراب الاسم ثلاثه انواع رفع و نصب و جر─ و العامل ما یحصل به رفع و نصب و جر─ و محل الاعراب من الاسم هو الحرف الاخر─ مثال الکل نحو قام زید─ فقام عامل و زید معرب─ و الضمه اعراب و الدال محل الاعراب─

اعلم انه لا معرب فی کلام العرب─ الا الاسم المتمکن و الفعل المضارع─ و سیجیء حکمه فی القسم الثانی─ ان شاء الله تعالی

الاول ان یکون الرفع بالضمه─ و النصب بالفتحه و الجر بالکسره─ و یختص بالاسم المفرد المنصرف الصحیح─ و هو عند النحاه ما لا یکون آخره حرف العله کزید─ و بالجاری مجری الصحیح─ و هو ما یکون آخره واو او یاء ما قبلها ساکن کدلو و ظبی─ و بالجمع المکسر المنصرف کرجال─ تقول جائنی زید و دلو و ظبی و رجال─ و رایت زیدا و دلوا و ظبیا و رجالا─ و مررت بزید و دلو و ظبی و رجال─

الثانی ان یکون الرفع بالضمه─ و النصب و الجر بالکسره─ و یختص بالجمع المؤنث