Misbah Library
علامه محمدباقر مجلسی 2 18
ترجمهٔ فارسی: گروه مترجمان، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور

بيان: قوله فإن علمه غيره أي المتعلم و يحتمل المعلم أيضا.

«فان علّمه غیره» دو معنا دارد: مقصود متعلم باشد، یعنی دانشجو چنین پاداشی دارد و احتمال دارد، مراد معلم باشد. یعنی آموزگار چنین پاداشی دارد.

«44»- ير، بصائر الدرجات عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَمَّادٍ الْحَارِثِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى اللّٰه عليه و آله يَجِي ءُ الرَّجُلُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ لَهُ مِنَ الْحَسَنَاتِ كَالسَّحَابِ الرُّكَامِ أَوْ كَالْجِبَالِ الرَّوَاسِي فَيَقُولُ يَا رَبِّ أَنَّى لِي هَذَا وَ لَمْ أَعْمَلْهَا فَيَقُولُ هَذَا عِلْمُكَ الَّذِي عَلَّمْتَهُ النَّاسَ يَعْمَلُ بِهِ مَنْ بَعْدَكَ.

بصائر الدرجات: حماد حارثی از امام صادق علیه السلام از رسول خدا صلی الله علیه و آله روایت کرده که فرمود: مردی روز قیامت می آید در حال که مانند ابر متراکم یا کوه های محکم و استوار حسنات دارد. می گوید: خدایا این ها برایم از کجا آمد، من که برای آن‌ها عملی نکرده ام. خداوند می فرماید: این دانش تو است که به مردم آموزش داده ای که بعد از تو به آن عمل کردند.

بيان: الركام بالضم الضخم المتراكم بعضه فوق بعض.

«الرکام» چیزی ضخیم و متراکم را گویند که روی هم انباشته باشد.

«45»- ير، بصائر الدرجات ابْنُ يَزِيدَ وَ ابْنُ هَاشِمٍ مَعاً عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَمِيرَةَ عَنِ الثُّمَالِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام قَالَ: عَالِمٌ يُنْتَفَعُ بِعِلْمِهِ أَفْضَلُ مِنْ عِبَادَةِ سَبْعِينَ أَلْفَ عَابِدٍ.

بصائر الدرجات: ابوحمزه ثمالی از امام باقر علیه السلام روایت کرده که فرمود: دانشمندی که از دانشش بهره برد، بهتر است از عبادت هزار عابد.

«46»- ير، بصائر الدرجات أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ الْأَهْوَازِيِّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عليه السلام قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى اللّٰه عليه و آله فَضْلُ الْعَالِمِ عَلَى الْعَابِدِ كَفَضْلِ الْقَمَرِ عَلَى سَائِرِ النُّجُومِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ.

بصائر الدرجات: قداح از امام صادق علیه السلام از پدرانش روایت کرده که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: برتری دانشمند بر عابد، مانند ماه شب چهارده بر سایر ستارگان است.

«47»- ير، بصائر الدرجات بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْهُ عليه السلام قَالَ: فَضْلُ الْعِلْمِ أَحَبُّ إِلَىَّ مِنْ فَضْلِ الْعِبَادَةِ.

بصائر الدرجات: از معصوم روایت شده که فرمود: فضیلت دانش نزد من از فضیلت عبادت دوست داشتنی تر می باشد.

«48»- ير، بصائر الدرجات مُحَمَّدُ بْنُ حَسَّانَ ١ عَنْ أَبِي طَاهِرٍ أَحْمَدَ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ وَبَدٍ عَنِ الدَّوَاوَنْدِىِّ ٢ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عليهما السلام قَالَ: يَأْتِي صَاحِبُ الْعِلْمِ قُدَّامَ الْعَابِدِ بِرَبْوَةٍ مَسِيرَةَ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ.

بصائر الدرجات: امام صادق علیه السلام فرمود: عالم در جایگاه شرف و مقام خود، پانصد سال قبل از عابد وارد می گردد و نیز می توان گفت: بلندی جایگاه عالم نسبت به عابد، به اندازه پانصد سال راه می باشد.

بيان: الربوة مثلثة ما ارتفع من الأرض و لعل المراد أنه يأتي إلى مكان مرتفع هو محل استقرارهم و موضع شرفهم قبل العابد بخمسمائة عام أو ارتفاع الربوة

«الربوة» بلندی زمین را گویند، شاید مقصود این باشد که شخص عالم در جایگاه بلندی که محل استقرار و جایگاه شرافت آنان است، 500 سال قبل از عابد قرار می گیرد.

(١)1- بتشديد السين المهملة، هو أبو عبد اللّٰه الزبيبي الرازيّ قال النجاشيّ في ص 239: يعرف و ينكر، بين بين، يروی عنه الضعفاء كثيرا، له كتب منها: كتاب العقاب، كتاب ثواب انا انزلناه، كتاب ثواب الأعمال، كتاب الشيخ و الشيخة، كتاب ثواب القرآن. و عده الشيخ في رجاله تارة من أصحاب الهادي عليه السلام، و تارة ممن لم يرو عنهم عليهم السلام و قال: روی عنه الصفار و غيره.با تشدید سین بی‌نقطه؛ او ابو عبدالله زبیبی رازی است. نجاشی در ص ۲۳۹ گوید: شناخته و ناشناخته است، میانه‌حال؛ ضعیفان بسیار از او روایت کرده‌اند. کتاب‌هایی دارد، از جمله: کتاب العقاب، کتاب ثواب انا انزلناه، کتاب ثواب الأعمال، کتاب الشیخ و الشیخة، کتاب ثواب القرآن. و شیخ در رجال خود او را یک بار از اصحاب امام هادی علیه السلام و بار دیگر از کسانی شمرده که از امامان علیهم السلام روایت نکرده‌اند، و گفته: صفّار و دیگران از او روایت کرده‌اند.
(٢)2- و في نسخة: الداروردی. و الاسناد في البصائر المطبوع هكذا: محمّد بن حسان، عن أبي طاهر أحمد بن عيسى بن عبد اللّٰه بن محمّد بن عمر بن أبي طالب، عن محمّد بن حسان و زيد، عن الراونديّ، عن جعفر بن محمّد عليهما السلام.و در نسخه‌ای: «الداروردی». و سند در بصائرِ چاپ‌شده چنین است: محمد بن حسّان، از ابوطاهر احمد بن عیسی بن عبدالله بن محمد بن عمر بن ابی طالب، از محمد بن حسّان و زید، از راوندی، از جعفر بن محمد علیهما السلام.