على ما هو عليه من الرجحان و الرزانة و قال في غمص بالغين المعجمة و الصاد المهملة فيه إنما ذلك من سفه الحق و غمص الناس أي احتقرهم و لم يرهم شيئا تقول منه غمص الناس يغمصهم غمصا و قال فيه الكبر أن تسفه الحق و تغمط الناس الغمط الاستهانة و الاستحقار و هو مثل الغمص يقال غَمَطَ يَغْمِطُ و غَمِطَ يَغْمَطُ و أما قول الصدوق و الغمص في العين أي يطلق الغمص على وسخ أبيض تجتمع في مؤق العين و يقال للجاري منه غمص و لليابس رمص و أما قوله و المغمص ففيما عندنا من النسخ بالميمين و لم يرد بهذا المعنی و إنما يطلق على هذا الداء المغص بالميم الواحدة و بناؤه مخالف لبناء هذه الكلمة فإن في إحداهما الفاء ميم و العين غين و في الأخرى الفاء غين و العين ميم.

سوم: «غمص الناس»، یعنی مردم را کوچک شمرد. و در حدیث «الکبر أن تسفه الحق و تغمط الناس» گفته است: «غمط» به معنای خوار شمردن و کوچک شمردن است و مانند «غمص» می باشد؛ گفته می شود: «غَمَطَ یَغْمِطُ» و «غَمِطَ یَغْمَطُ». و اما قول شیخ صدوق - رحمه الله - :«الغمص فی العین»، «غمص»، بر چرک گوشه چشم اطلاق می شود و اگر خشک باشد «رمص» گفته می شود، اما قول صدوق که «مغمص» گفته: نسخه در نزد ما «بالمیمین» دارد و به این معنا در حدیث نیامده و «مغص» فقط بر همین درد چشم اطلاق می شود. و ساختار آن با ساختار این کلمه مخالف است؛ زیرا در یکی از آن دو، فاء الفعل میم و عین الفعل غین است و در دیگری فاء الفعل غین و عین الفعل میم.

«7»- نهج، نهج البلاغة قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام مَنْ أَبْدَى صَفْحَتَهُ لِلْحَقِّ هَلَكَ.

نهج البلاغه: امیرمؤمنان علیه السلام فرمود: کسی که با حق معارضه کند یا در مقابل هر کس از حق دفاع کند، هلاک خواهد شد.

بيان: أي صار معارضا للحق أو تجرد لنصرة الحق في مقابلة كل أحد و يؤيده أن في رواية أخرى هلك عند جهلة الناس.

یعنی کسی که با حق معارض گردد یا برای یاری حق در مقابل هرکس به تنهایی اقدام کند، و این معنا را تأیید می کند که در روایت دیگر «هلک عند جهلة الناس» آمده است.

«8»- نهج، نهج البلاغة قَالَ عليه السلام مَنْ صَارَعَ الْحَقَّ صَرَعَهُ.

نهج البلاغه: حضرت علی علیه السلام فرمود: کسی که با حق در افتد، حق او را بر زمین خواهد زد.

«9»- مُنْيَةُ الْمُرِيدِ، قَالَ النَّبِيُّ صلى اللّٰه عليه و آله لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ كِبْرٍ فَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا هَلَكْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَحَدَنَا يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ نَعْلُهُ حَسَناً وَ ثَوْبُهُ حَسَناً فَقَالَ النَّبِيُّ صلى اللّٰه عليه و آله لَيْسَ هَذَا الْكِبْرَ إِنَّمَا الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَ غَمْصُ النَّاسِ.

منیة المرید: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: کسی که در دلش به اندازه یک مثقال کبر باشد داخل بهشت نمی شود. یکی از اصحاب ما گفت: یا رسول الله، ما هلاک شدیم. هیچ کس از ما نیست مگر این که دوست دارد کفشش نیکو باشد و لباسش خوب باشد؟ رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: این کبر نیست، کبر فقط باطل دانستن توحید و عبادت حق تعالی، و سبک شمردن مردم است.

بيان: قال في النهاية بطر الحق أن يجعل ما جعله اللّٰه حقا من توحيده و عبادته باطلا و قيل هو أن يتجبر عند الحق فلا يراه حقا و قيل هو أن يتكبر عن الحق فلا يقبله.

«بطر الحق»، توحید و عبادت خدا را باطل بداند. بعضی گفته: نزد حق تجبّر بورزد و آن را حق نداند. بعضی گفته: از حق تکبّر کند، پس او را قبول نکند.