«17»- ضه، روضة الواعظين غو، غوالي اللئالي عَنِ النَّبِيِّ صلى اللّٰه عليه و آله قَالَ: رَأْسُ الْعَقْلِ بَعْدَ الْإِيمَانِ التَّوَدُّدُ إِلَى النَّاسِ وَ قَالَ صلى اللّٰه عليه و آله أَعْقَلُ النَّاسِ مُحْسِنٌ خَائِفٌ وَ أَجْهَلُهُمْ مُسِي ءٌ آمِنٌ.
«۱۷» - ضه، روضة الواعظین؛ غو، غوالی اللئالی: از پیامبر صلی الله علیه و آله که فرمود: سرِ خرد پس از ایمان، دوستی‌ورزیدن با مردم است. و فرمود صلی الله علیه و آله: خردمندترین مردم نیکوکاری است ترسان، و نادان‌ترینشان بدکاری است آسوده‌خاطر.
«18»- ضه، روضة الواعظين عَنِ النَّبِيِّ صلى اللّٰه عليه و آله قَالَ: رَأْسُ الْعَقْلِ بَعْدَ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ التَّحَبُّبُ إِلَى النَّاسِ.
«۱۸» - ضه، روضة الواعظین: از پیامبر صلی الله علیه و آله که فرمود: سرِ خرد پس از ایمان به خدا، محبوب‌شدن نزد مردم است.
«19»- ضه، روضة الواعظين قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام لَيْسَ لِلْعَاقِلِ أَنْ يَكُونَ شَاخِصاً إِلَّا فِي ثَلَاثٍ مَرَمَّةٍ لِمَعَاشٍ أَوْ حُظْوَةٍ فِي مَعَادٍ أَوْ لَذَّةٍ فِي غَيْرِ مُحَرَّمٍ.
«۱۹» - ضه، روضة الواعظین: امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: خردمند را نشاید که جز در سه چیز رهسپار باشد: سامان‌دادن معاش، یا بهره‌ای در معاد، یا لذتی در غیر حرام.
«20»- ضه، روضة الواعظين رُوِيَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى اللّٰه عليه و آله قِيلَ لَهُ مَا الْعَقْلُ قَالَ الْعَمَلُ بِطَاعَةِ اللَّهِ وَ إِنَّ الْعُمَّالَ بِطَاعَةِ اللَّهِ هُمُ الْعُقَلَاءُ.
«۲۰» - ضه، روضة الواعظین: روایت شده که به پیامبر صلی الله علیه و آله گفته شد: عقل چیست؟ فرمود: عمل به طاعت خدا؛ و همانا عمل‌کنندگان به طاعت خدا همان خردمندان‌اند.
«21»- وَ رُوِيَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى اللّٰه عليه و آله مَرَّ بِمَجْنُونٍ فَقَالَ مَا لَهُ فَقِيلَ إِنَّهُ مَجْنُونٌ فَقَالَ بَلْ هُوَ مُصَابٌ إِنَّمَا الْمَجْنُونُ مَنْ آثَرَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ ١.
«۲۱» - و روایت شده که رسول خدا صلی الله علیه و آله بر دیوانه‌ای گذشت و فرمود: او را چه شده است؟ گفته شد: او دیوانه است. فرمود: بلکه او گرفتار است؛ دیوانه تنها آن کسی است که دنیا را بر آخرت برگزیند (۱).
«22»- ضه، روضة الواعظين رُوِيَ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام عَنِ النَّبِيِّ صلى اللّٰه عليه و آله أَنَّهُ قَالَ: يَنْبَغِي لِلْعَاقِلِ إِذَا كَانَ عَاقِلًا أَنْ يَكُونَ لَهُ أَرْبَعُ سَاعَاتٍ مِنَ النَّهَارِ سَاعَةٌ يُنَاجِي فِيهَا رَبَّهُ وَ سَاعَةٌ يُحَاسِبُ فِيهَا نَفْسَهُ وَ سَاعَةٌ يَأْتِي أَهْلَ الْعِلْمِ الَّذِينَ يَنْصُرُونَهُ فِي أَمْرِ دِينِهِ وَ يَنْصَحُونَهُ وَ سَاعَةٌ يُخَلِّي بَيْنَ نَفْسِهِ وَ لَذَّتِهَا مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا فِيمَا يَحِلُّ وَ يُحْمَدُ.
«۲۲» - ضه، روضة الواعظین: از امیرالمؤمنین علیه السلام از پیامبر صلی الله علیه و آله روایت شده که فرمود: سزاوار است خردمند را — چون خردمند باشد — که چهار ساعت از روز داشته باشد: ساعتی که در آن با پروردگارش مناجات کند، و ساعتی که در آن خود را حساب کند، و ساعتی که نزد اهل دانش رود که او را در کار دینش یاری می‌دهند و پندش می‌دهند، و ساعتی که میان خود و لذتش از کار دنیا در آنچه حلال و ستوده است رها گذارد.
«23»- ختص، الإختصاص قَالَ الصَّادِقُ عليه السلام أَفْضَلُ طَبَائِعِ الْعَقْلِ الْعِبَادَةُ وَ أَوْثَقُ الْحَدِيثِ لَهُ الْعِلْمُ وَ أَجْزَلُ حُظُوظِهِ الْحِكْمَةُ وَ أَفْضَلُ ذَخَائِرِهِ الْحَسَنَاتُ.
«۲۳» - ختص، الإختصاص: امام صادق علیه السلام فرمود: برترین سرشت‌های عقل عبادت است، و استوارترین سخن برای آن دانش، و بزرگ‌ترین بهره‌هایش حکمت، و برترین ذخیره‌هایش نیکی‌ها.
«24»- وَ قَالَ عليه السلام كَمَالُ الْعَقْلِ فِي ثَلَاثٍ التَّوَاضُعِ لِلَّهِ وَ حُسْنِ الْيَقِينِ وَ الصَّمْتِ إِلَّا مِنْ خَيْرٍ.
«۲۴» - و فرمود علیه السلام: کمال عقل در سه چیز است: فروتنی برای خدا، و نیکویی یقین، و خاموشی جز از خیر.
«25»- وَ قَالَ: الْجَهْلُ فِي ثَلَاثٍ الْكِبْرِ وَ شِدَّةِ الْمِرَاءِ وَ الْجَهْلِ بِاللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ.
«۲۵» - و فرمود: جهل در سه چیز است: کبر، و سختی ستیزه‌جویی، و نادانی به خدا؛ پس آنان همان زیانکاران‌اند.
«26»- وَ قَالَ عليه السلام يَزِيدُ عَقْلُ الرَّجُلِ بَعْدَ الْأَرْبَعِينَ إِلَى خَمْسِينَ وَ سِتِّينَ ثُمَّ يَنْقُصُ عَقْلُهُ بَعْدَ ذَلِكَ.
«۲۶» - و فرمود علیه السلام: خرد مرد پس از چهل‌سالگی تا پنجاه و شصت می‌افزاید، سپس پس از آن خردش می‌کاهد.
«27»- وَ قَالَ: إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَخْتَبِرَ عَقْلَ الرَّجُلِ فِي مَجْلِسٍ وَاحِدٍ فَحَدِّثْهُ فِي خِلَالِ حَدِيثِكَ بِمَا لَا يَكُونُ فَإِنْ أَنْكَرَهُ فَهُوَ عَاقِلٌ وَ إِنْ صَدَّقَهُ فَهُوَ أَحْمَقُ.
«۲۷» - و فرمود: هرگاه خواستی خرد مرد را در یک مجلس بیازمایی، در میان سخنت چیزی بگو که شدنی نیست؛ اگر آن را انکار کرد خردمند است و اگر تصدیقش کرد کم‌خرد است.