Misbah Library
پیشگفتار مترجم ۷

دنیا رفت، و قبر شریفش در ایوان سوّم ناحیه‌ی شرقی صحن شریف مرقد مطهر حضرت علی (ع) کنار قبر استادش آیت‌اللَّه محدّث نوری قرار دارد.

وی در قم پس از کسب علوم مقدّماتی، به سال 1316 ه.ق عازم نجف اشرف گردید و در حضور اساتید بزرگ حوزه‌ی علمیه نجف به ادامه‌ی تحصیل پرداخت و به پیشرفتهای فوق‌العاده‌ای دست یافت، و در آن حوزه‌ی بزرگ، بیشتر در درس آیت‌اللَّه حاج میرزا حسین نوری حاضر می‌شد و اکثر اوقاتش را در محضر ایشان به تحقیق و بررسی و استنساخ تألیفات محدّث نوری می‌پرداخت.

در همان دوران جوانی آثار نبوغ و درایت و عشق به مطالعه و تحقیق از چهره‌اش آشکار بود، و در اوج پرهیزکاری و پاکی بسر می‌برد، و از خصوصیّات زندگی او اینکه: عشق و علاقه خاصّی به نشر احکام و فرهنگ اسلام با بیان و قلم داشت، و همواره از شهری به شهر دیگر مسافرت می‌کرد و منبر می‌رفت و کتاب می‌نوشت.

مرحوم آیت‌اللَّه حاج شیخ آقا بزرگ تهرانی (صاحب کتاب الذّریعه) که در نجف اشرف مدّتی با محدّث قمّی، هم حجره بود، درباره‌ی او می‌نویسد: «من سه سال جلوتر از محدّث قمّی به نجف‌اشرف رفتم، و دو سال جلوتر از او به حوزه‌ی درس محدّث نوری پیوستم، از همه‌ی علماء بیشتر با محدّث قمّی مأنوس بودم و مدّتها در حجره یکی از مدارس علمی نجف اشرف، زندگی می‌کردیم، در این مدّت او را یک انسان نمونه، کامل، دانشمند و فاضل یافتم و براستی که عنصری ارزشمند، پرهیزکار، متواضع، خوش اخلاق، پارسا و سلیم النفس بود، او به سال 1322 ه.ق به ایران مراجعت کرد و به تألیف و تصنیف کتابهای اسلامی همّت گماشت، و به سال 1331 ه.ق به مشهد مقدّس رفت و در جوار مرقد حضرت امام رضا (ع) سکونت کرد، و به تألیفات خود ادامه داد، او دائماً مشغول نوشتن بود، عشق سرشاری به نوشتن و تحقیق و تدوین داشت بطوری که هیچ چیزی نمی‌توانست او را از این کار بازدارد، تا اینکه پس از مراجعت از سوّمین سفر حج به قم، بعضی از علماء از وی خواستند تا برای تحکیم و گسترش حوزه‌ی علمیه قم در کنار آیت‌اللَّه العظمی شیخ عبدالکریم حائری بماند، او اجابت کرد و در قم ماند و از اصحاب آیت‌اللَّه حائری (ره) بود و به عنوان یکی از یاران مخلص و باوفای او خوانده می‌شد. ۲ .

(۲)طبقات اعلام الشیعه جلد 3 ص 998- الکُنی و الالقاب ج 3 ص 297 تا 313.