حنوط و نماز میت
علاّمه مجلسی در
«زادُ المعاد» آنچه را که خلاصه اش این است فرموده: این نماز بر همه مسلمانان که آگاه به فوت شخصی شوند واجب است، و اگر یک نفر از آنان بخواند، از دیگران ساقط می شود. و خواندن نماز بر مرده شیعه اثنی عشری که بالغ باشد بدون خلاف در بین علما واجب است، و اشهر اقوی آن است که بر طفلی که شش سالش تمام شده خواندن نماز واجب است، و ظاهرا به قصد قربت می توان اکتفا کرد. و کمتر از شش ماهه را اگر زنده متولّد شده باشد بعضی مستحبّ دانسته اند و بعضی بدعت، و احوط نماز نخواندن است. و سزاوارترین مردم به نماز میّت بنابر مشهور وارث اوست، و شوهر به همسر خود اولی است، و واجب است نمازگزار رو به قبله بایستد، و سر جنازه به جانب راست او باشد، درحالی که میّت را به پشت خوابانده باشند، و در این نماز طهارت از حدث شرط نیست، و جنب و حائض، و بی وضو می توانند این نماز را بخوانند، و مستحبّ است با وضو باشد، و اگر آب نباشد، یا مانعی داشته باشد، یا وقت تنگ باشد، مستحبّ است تیمم نماید. و ظاهر بعضی احادیث است که بدون عذر نیز تیمم مستحبّ است و بنابر مشهور مستحبّ است امام جماعت برابر میان بدن مرد میّت، و روبروی سینه زن بایستد، و مستحبّ است کفش را از پا بیرون کند. و واجب است نیّت نماز کنند. و پنج تکبیر بگویند، و مستحبّ است، در هر تکبیر دستها را تا برابر گوش بالا ببرند، و مشهور آن است که پس از تکبیر اول بگوید:
أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللّه وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللّه و پس از تکبیر دوم بگوید: اللّهمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ و بعد از تکبیر سوم بگوید: اللّهمَّ اِغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِینَ وَ اَلْمُؤْمِنَاتِ و بعد از تکبیر چهارم بگوید: اللّهمّ اغْفِرْ لِهٰذَا الْمَيِّتِ. و تکبیر پنجم را بگویند، به این صورت نماز تمام و مجزی است. و بنابر نظر مشهور، بهتر آن است که پس از نیت بگوید:
اللّه اَکْبَرُ اَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ الّا اللّه وَحْدَهُ، لاشَریکَ لَهُ، وَ اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ، اَرْسَلَهُ بِالْحَقِّ، بَشیراً وَ نَذیراً، بَیْنَ یَدَیِ السّاعَةِ.
خدا بزرگتر است. و گواهی می دهم که معبودی جز خدا نیست، یگانه و بی شریک است. و گواهی می دهم که محمّد بنده و فرستاده اوست، که او را به حق، مژده دهنده و بیم دهنده پیشاپیش قیامت فرستاده.
سپس بگوید:
اللّه اَکْبَرُ. اللّهمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ بارِکْ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ ارْحَمْ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ، کَاَفْضَلِ ما صَلَّیْتَ وَ بارَکْتَ وَ تَرَحَّمْتَ، عَلی اِبْراهیمَ وَ آلِ اِبْراهیمَ اِنَّکَ حَمیدٌ مَجیدٌ، وَ صَلِّ عَلی جَمیعِ الْاَنْبِیآءِ وَ الْمُرْسَلینَ.
خدا بزرگ تر است. خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، و بر محمّد و خاندان محمّد برکت ده، و محمّد و خاندان محمّد را رحم کن، همانند برتر درود و برکت و رحمتی که بر ابراهیم و خاندان ابراهیم نمودی، به درستی که تو ستوده و بزرگواری، و بر همه پیامبران و فرستادگان درود فرست
سپس بگوید:
اللّه اَکْبَرُ اللّهمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ، وَ الْمُسْلِمینَ وَ الْمُسْلِماتِ، الْاَحْیآءِ مِنْهُمْ
خدا بزرگتر است، خدایا مردان و زنان مومن و مسلمان چه زنده
وَالْاَمْواتِ، تابِعْ بَیْنَنا وَ بَیْنَهُمْ بِالْخَیْراتِ، اِنَّکَ مُجیبُ الدَّعَواتِ ؛ اِنَّکَ عَلی کُلِّ شَیْئٍ قَدیرٌ.
و چه مرده از آنان را بیامرز، پیوند ده میان ما و آن ها را به خیرات، به درستی که تو اجابت کننده دعاهایی، به درستی که تو بر هر چیزی توانایی
سپس بگوید:
اللّه اَکْبَرُ. اللّهمَّ إِنَّ هٰذَا عَبْدُكَ وَ ابْنُ عَبْدِكَ، وَ ابْنُ أَمَتِكَ، نَزَلَ بِكَ، وَ أَنْتَ خَيْرُ مَنْزُولٍ بِهِ. اَللّٰهُمَّ إِنَّا لَانَعْلَمُ مِنْهُ إِلّا خَيْراً، وَ أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنَّا. اَللّٰهُمَّ إِنْ كانَ مُحْسِناً فَزِدْ فِي إِحْسانِهِ، وَ إِنْ كانَ مُسِيئاً فَتَجَاوَزْ عَنْهُ، وَ اغْفِرْ لَهُ. اَللّٰهُمَّ اجْعَلْهُ عِنْدَكَ فِي أَعْلَىٰ عِلِّيِّينَ، وَ اخْلُفْ عَلَىٰ أَهْلِهِ فِي الْغابِرِينَ، وَ ارْحَمْهُ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
خدا بزرگ تر است. خدایا این بنده تو، و فرزند بنده تو، و فرزند کنیز توست نزد تو فرود آمده، و تو بهترین کسی هستی که نزد او فرود می آیند، خدایا ما از او جز خوبی نمی دانیم، و تو از ما درگذر، و او را بیامرز، و نزد خود در بالاترین جایگاه قرارش ده، و بر خاندانش در میان زندگان جانشین او باش به مهربانی ات ای مهربان ترین مهربانان
سپس بگوید: اللّه اَکْبَرُ
خدا بزرگ تر است
و فارغ می شود، و اگر میّت زن باشد می گوید:
اللّهمَّ إِنَّ هٰذِهِ أَمَتُكَ وَ ابْنَةُ عَبْدِكَ، وَ ابْنَةُ أَمَتِكَ نَزَلَتْ بِكَ، وَ أَنْتَ خَيْرُ مَنْزُولٍ بِهِ. اَللّٰهُمَّ إِنَّا لَانَعْلَمُ مِنْها إِلّا خَيْراً وَ أَنْتَ أَعْلَمُ بِها مِنَّا. اَللّٰهُمَّ إِنْ كانَتْ مُحْسِنَةً فَزِدْ فِي إِحْسانِها، وَ إِنْ كانَتْ مُسِيئَةً فَتَجاوَزْ عَنْها وَ اغْفِرْ لَها. اَللّٰهُمَّ اجْعَلْها عِنْدَكَ فِي أَعْلَىٰ عِلِّيِّينَ، وَ اخْلُفْ
خدایا این کنیز تو و دختر بنده تو، و دختر کنیز توست، بر تو فرود آمده، و تو بهترین کسی هستی که بر او فرود می آیند، خدایا ما از او جز خوبی خبر نداریم، و تو از ما به او داناتری، خدایا اگر نیکوکار است بر نیکی اش بیفزا، و اگر بدکار است از او درگذر، و او را بیامرز، و نزد خود در بالاترین جایگاه ها قرارش ده و بر خاندانش
عَلی اَهْلِها فِی الْغابِرینَ، وَ ارْحَمْها بِرَحْمَتِکَ ؛ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ.
در میان زندگان جانشین او باش، و به مهربانیت به او رحم کن، ای مهربان ترین مهربانان.
و اگر میّت مستضعف باشد بگوید: اللّهمَّ اغْفِرْ لِلَّذِینَ تابُوا وَ اتَّبَعُوا سَبِیلَکَ، وَ قِهِمْ عَذابَ الْجَحِیمِ. و اگر میّت طفل نابالغ باشد بگوید: اللّهمَّ اِجْعَلْهُ لِأَبَوَیْهِ وَ لَنَا سَلَفاً، وَ فَرَطاً وَ أَجْراً.
: