زیارت قبور مومنان
شیخ ثقة جلیل القَدر، جعفر بن قولویه قمی، از عمرو بن
عثمان رازی روایت کرده که گفت: از حضرت موسی بن جعفر (عَلَيهِ السَّلَامُ) شنیدم که می فرمود: هرکه بر زیارت ما قادر نباشد، پس زیارت کند صالحان از دوستان ما را، تا ثواب زیارت ما را برای او نوشته شود، و کسی که بر صله و نیکی به ما ناتوان باشد، با صالحان از دوستان ما از در صله و نیکی برآید، تا برای او ثواب صله و نیکی به ما نوشته شود. و نیز به صند صحیح از محَمد بن احَمد بن یحیی الاشعری روایت کرده که من درفید [جایی است در راه مکه] با علی بن بلال به جانب قبر محمّد بن اسماعیل بن بزیع روانه شدیم، علی بن بلال به من گفت: صاحب این قبر برای من، از حضرت رضا (عَلَيهِ السَّلَامُ) روایت کرد: هرکه به نزد قبر برادر مؤمن خود بیاید، و دست بر قبر گذارد، و هفت بار سوره «قَدر» را بخواند، و روز فزع اکبر [یعنی ترس بزرگ روز قیامت] ایمن شود. و در روایت دیگری مانند همین مطلب را نقل کرده، جز آنکه در آن آمده: رو به قبله کند. فقیر گوید: این ایمن بودن که، روایت بر آن دلالت دارد، ممکن است برای خواننده باشد، چنانکه ظاهر حدیث چنین است و احتمال دارد برای صاحب قبر باشد چنانکه آن را تایید می کند حدیثی که بعد از این از سید ابن طاووس نقل می شود. و نیز
در کامل الزیارات به سند معتبر نقل شده، عبد الرحمن بن ابی عبد اللّه، به حضرت صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) عرضه داشت، چگونه دست خود را بر قبور مسلمانان بگذارم؟ پس حضرت با دست خود اشاره به زمین فرمود، و دست را بر زمین نهاد در حالی که مقابل قبله بودند. و نیز به سند صحیح روایت شده عبد اللّه بن سنان به حضرت صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) عرض کرد، چگونه باید بر اهل قبور سلام کرد؟ فرمود: می گویی:
اَلسَّلامُ عَلَیٰ أَهْلِ الدِّيارِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُسْلِمِينَ، أَنْتُمْ لَنا فَرَطٌ وَ نَحْنُ إِنْ شاءَ اللّٰهُ بِكُمْ لاحِقُونَ.
سلام بر اهل دیار از مؤمنان و مسلمانان، شما پیشروان ما بودید، و ما هم ان شاء اللّه به شما ملحق می شویم.
و از حضرت حسین (عَلَيهِ السَّلَامُ) روایت شده: هرکه وارد قبرستان شود و بگوید:
اَللّٰهُمَّ رَبَّ هٰذِهِ الْأَرْواحِ الْفانِيَةِ، وَ الْأَجْسادِ الْبالِيَةِ، وَ الْعِظامِ النَّخِرَةِ الَّتِي خَرَجَتْ مِنَ الدُّنْيا وَ هِيَ بِكَ مُؤْمِنَةٌ أَدْخِلْ عَلَيْهِمْ رَوْحاً مِنْكَ وَ سَلاماً مِنِّي.
ای پروردگار این ارواح فناپذیر و پیکرهای پوسیده و استخوان های خاکستر شده ای که از دنیا خارج شدند، درحالی که مؤمن به تو بودند، نسیم رحمتی از جانب خود، و سلامی از من بر آنان وارد کن.
حق تعالی برای او به عدد خلق، از زمان آدم تا قیام قیامت، حسنات بنویسد، و از امیر مؤمنان (عَلَيهِ السَّلَامُ) روایت شده است، هرکه وارد قبرستان شود و بگوید:
اَلسَّلامُ عَلَیٰ أَهْلِ لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ مِنْ أَهْلِ لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ، يَا أَهْلَ لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ بِحَقِّ لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ كَيْفَ وَجَدْتُمْ قَوْلَ لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ مِنْ لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ ؟ يَا لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ بِحَقِّ لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ اغْفِرْ لِمَنْ قالَ: لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ، وَ احْشُرْنا فِي زُمْرَةِ مَنْ قالَ: لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ، مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ، عَلِيٌّ وَلِيُّ اللّٰهِ.
سلام بر اهل لا اله الّا اللّه، از اهل لا اله الّا اللّه، ای اهل لا اله الّا اللّه، به حق لا اله الّا اللّه، چگونه یافتید سخن لا اله الّا اللّه، را از لا اله الّا اللّه، ای لا اله الّا اللّه، به حق لا اله الّا اللّه، بیامرز هرکه را گفت لا اله الّا اللّه، و ما را محشور کن در گروه آنان که گفتند: لا اله الّا اللّه، محَمد رسول اللّه علی ولی اللّه.
حق سبحانه و تعالی ثواب پنجاه سال عبادت را برای او بنویسد و گناه پنجاه ساله را از او و پدر و مادرش محو نماید. و در روایت دیگری وارد شده است: بهتر سخنی که در قبرستان بگویی، وقتی که از آنجا بگذری، این است که بایستی و بگویی:
اَللّٰهُمَّ وَ لِّهِمْ مَا تَوَلَّوْا، وَ احْشُرْهُمْ مَعَ مَنْ أَحَبُّوا.
خدایا دوست آنان گردان، آنچه را دوست داشتند، و آنان را با هرکه دوست داشتند محشور فرما
سیّد ابن طاووس در «مصباح الزائر» گفته: چون زیارت اهل ایمان را قصد کنی، شایسته است روز پنجشنبه باشد، و گرنه هر وقت که خواستی، و کیفیت زیارت ایشان چنین است، که رو به جانب قبله نمایی، و دست خود را بر قبر
گذاری، و بگویی:
اَللّٰهُمَّ ارْحَمْ غُرْبَتَهُ، وَصِلْ وَحْدَتَهُ، وَ آنِسْ وَحْشَتَهُ، وَ آمِنْ رَوْعَتَهُ، وَ أَسْكِنْ إِلَيْهِ مِنْ رَحْمَتِكَ، رَحْمَةً يَسْتَغْنِي بِها عَنْ رَحْمَةِ مَنْ سِواكَ، وَ أَلْحِقْهُ بِمَنْ كانَ يَتَوَلَّاهُ.
خدایا به غربتش رحم کن، و به تنهایی اش برس، و وحشتش را همدم باش، و ترسش را ایمنی ده، و از رحمتت به او آرامش ده، رحمتی که به سبب آن از رحمت غیر تو بینیاز گردد، و او را به هرکه دوستش دارد ملحق کن
سپس سوره «قَدر» را هفت بار می خوانی. و در صفت زیارتشان، و ثواب آن، حدیث دیگری از فضیل روایت شده است که هرکه سوره «قَدر» را هفت بار نزد قبر مؤمنی بخواند، حق تعالی فرشته ای به سوی قبر او بفرستد، که خدا را نزد قبر او عبادت کند، و حق تعالی ثواب عمل این فرشته را برای آن مرده بنویسد، پس زمانی که از قبرش برانگیخته شود، به هیچ هراسی از هراس های قیامت نگذرد، جز آنکه خدا آن هراس را به سبب آن فرشته از او بر گرداند، تا خدا او را وارد بهشت سازد، و با هفت بار «قَدر»، سوره «حَمد» و «فَلَق» و «ناس» و «تَوحید» و «آیَةُ الکُرسی» را هر کدام سه بار بخواند. و نیز در صفت زیارت آنها، روایت دیگری از محَمد بن مسلم روایت شده که گفت: خدمت حضرت صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) عرض کردم: مردگان را زیارت کنیم؟ فرمود: آری، گفتم: آیا آن ها می دانند که ما به زیارتشان
رفته ایم؟ فرمود: آری به خدا قسم می دانند، و شاد می شوند، و به شما انس می گیرند، عرض کردم وقتی به زیارتشان می رویم چه بگوییم؟ فرمود بگو:
اللّهمَّ جَافِ الْأَرْضَ عَنْ جُنُوبِهِمْ، وَ صَاعِدْ إِلَیْکَ أَرْوَاحَهُمْ، وَ لَقِّهِمْ مِنْکَ رِضْوَاناً، وَ أَسْکِنْ إِلَیْهِمْ مِنْ رَحْمَتِکَ مَا تَصِلُ بِهِ وَحْدَتَهُمْ، وَ تُونِسُ بِهِ وَحْشَتَهُمْ؛ إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ.
خدایا زمین را از پهلوهایشان خالی گذار، و ارواحشان را به سوی خود بالا ببر، و از خشنودی خود به آن ها عنایت کن، و از رحمتت به آنان آرامش ده، به طوری که با آنان تنهایی شان را برطرف کنی، و به وسیله آن ترس شان را همدم شوی به درستی که تو بر هر کار توانایی.
: