آداب سرداب مطهر

پیش از شروع بر مطلبی آگاهی می دهم، که در کتاب

«هدّیة»، از کتاب «تحیّة» نقل کردیم و آن مطلب این است که سرداب مطهّر داخل در خانه آن بزرگواران بود، و راه ورود به آن سرداب در قدیم، یعنی پیش از بنای جدید، و ساختن صحن و قبّه و حرم، از پشت سر، نزدیک به قبر نرجس خاتون بود، و شاید الآن در رواق باشد، از آنجا پایین می رفتند، دالان طولانی تاریکی داشت، چون از انجا می گذشتند به در سرداب غیبت می رسیدند، که اکنون آینه کاری شده، و از طرف قبله پنجره ای به صحن عسگریّین باز می شود، و آن در از وسط این سرداب باز می شد، که اکنون جای کاشی کاری دیوار آن را به صورت محرابی ساخته اند، و همه اعمال این سه امام (عَلَيهِم السَّلَامُ) از یک حرم انجام می شد، لذا شهید اول در کتاب «مزار» بعد از زیارت عسگریین (عَلَيهِمَا السَّلَامُ) زیارت سرداب را ذکر کرده پس از آن زیارت نرجس خاتون را. در حدود یک صدسال و اندی پیش از این، مؤمن مؤید، و انسان مسدّد، احَمد خان دنبلی، صحن آن دو امام (عَلَيهِمَا السَّلَامُ) را به صورتی که اکنون موجود است با هزینه کردن مبلغی گزاف جدا کرد، و برای آن روضه و قبّه عالیه ای ساخت، و برای سرداب مطهّر، صحنی جداگانه، و ایوان و راه و پلّه ای مستقل و دهلیز و سردابی جدا، برای

زنان بنا کرد، به شکلی که الآن دیده می شود، و راه اولیّه و پله ها و در سرداب به کلّی بسته شد، و نشانی از آن ها نیست، و جایی برای بجا آوردن بعضی از آداب وارده نمانده است، ولی جایگاه قسمتی از زیارت، که اصل سرداب شریف است تغییری نکرده. اما درخواست اجازه ورود، و خواندن اذن دخول پس باید بگویم براساس پی جویی در تمام زیارات و تصریح علما بر این مسئله که از هر دری که ورود به حرم شریف هر امامی از انجا رسم شده خواندن اذن دخول را باید رعایت کرد و در آن حرم محترم نباید بدون اذن وارد شد. اکنون شروع به بیان کیفیت زیارت می کنم، بدانکه اذن دخول ویژه سرداب مطهّر، همان زیارتی است که پس از این خواهد آمد و ابتدای آن «السَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا خَلِيفَةَ اللّه» است. و در پایان آن اذن دخول گرفته می شود، و باید آن زیارت را، در کنار در سرداب، پیش از پایین رفتن دوم از باب زیارات نقل کردیم و اذن دخولی دیگر، سید بن طاووس نقل کرده است که در فصل دوم از باب زیارات نقل کردیم و اذن دخولی دیگر، علاّمه مجلسی از نسخه ای قدیمی نقل فرموده: که اول آن این عبارات است:

«اللّهمَّ اِنَّ هذِه بُقعَةٌ طَهَّرتَها وَ عَقوَةٌ شَرَّفتَها» که ما نیز آن را پس از اذن دخول عام نقل کردیم، به آنجا رجوع کن [صفحه 773] و به آن جملات اذن دخول بطلب، پس از آن وارد سرداب مطهّر شو، و حضرت را به آنچه خود دستور العمل داده اند زیارت کن، چنان که شیخ جلیل احَمد بن ابی طالب طبرسی در کتاب شریف «احتجاج» روایت کرده که از ناحیه مقدّسه، به سوی محمّد حمیری پس از جواب مسائلی که از آن حضرت پرسیده بود، این مضمون شرف صدور یافت: