دعای بعد از زیارت امام رضا (عَلَيهِ السَّلَامُ)
در کتاب «تحفة الزائر» آمده که شیخ مفید ذکر کرده: پس از نماز زیارت حضرت امام رضا (عَلَيهِ السَّلَامُ) مستحب است این دعا را بخوانند:
اَللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ يَا اللّٰهُ الدَّائِمُ فِي مُلْكِهِ، الْقَائِمُ فِي عِزِّهِ، الْمُطاعُ فِي سُلْطانِهِ، الْمُتَفَرِّدُ فِي كِبْرِيائِهِ، الْمُتَوَحِّدُ فِي دَيْمُومِيَّةِ بَقائِهِ، الْعادِلُ فِي بَرِيَّتِهِ، الْعالِمُ فِي قَضِيَّتِهِ، الْكَرِيمُ فِي تَأْخِيرِ عُقُوبَتِهِ. إِلٰهِي حَاجَاتِي مَصْرُوفَةٌ إِلَيْكَ، وَ آمالِي مَوْقُوفَةٌ لَدَيْكَ، وَ كُلَّما وَفَّقْتَنِي مِنْ خَيْرٍ (بِخَیْرٍ) فَأَنْتَ دَلِيلِي عَلَيْهِ وَ طَرِيقِي إِلَيْهِ؛ يَا قَدِيراً لَاتَؤُودُهُ الْمَطالِبُ، يَا مَلِيّاً يَلْجَأُ إِلَيْهِ كُلُّ راغِبٍ، ما زِلْتُ مَصْحُوباً مِنْكَ بِالنِّعَمِ، جارِياً عَلَىٰ عَادَاتِ الْإِحْسانِ وَ الْكَرَمِ، أَسْأَلُكَ بِالْقُدْرَةِ النَّافِذَةِ فِي جَمِيعِ الْأَشْياءِ، وَ قَضائِكَ الْمُبْرَمِ، الَّذِي تَحْجُبُهُ بِأَيْسَرِ الدُّعاءِ، وَ بِالنَّظْرَةِ الَّتِي نَظَرْتَ بِها إِلَى الْجِبالِ فَتَشامَخَتْ، وَ إِلَى الْأَرَضِينَ فَتَسَطَّحَتْ، وَ إِلَى السَّماواتِ فَارْتَفَعَتْ،
خدایا از تو درخواست می کنم، ای خدایی که در فرمانروایی اش پاینده، و در شکوهش پا برجا، و در سلطنتش مطاع، و در کبریایی اش یکتا، و در دوام همیشگی اش بی همتا است، در مخلوقاتش دادگر، و در داوری اش دانا، و در به تأخیر انداختن کیفرش بزرگوار است. خدایا حاجاتم بازگردانده به سوی تو، و آرزوهایم ایستاده در پیشگاه توست، و هر زمان مرا به کار نیکی توفیق دادی، راهنمایم بر آن، و راهم به سوی آن تو بودی، ای توانایی که خواسته ها درمانده اش نکند، ای عطابخش دائمی که هر مشتاقی به جانب او پناه می آورد، همواره از جانب تو همنشین با نعمت هایت بوده ام، روان بر عادت احسان و کرم، از تو می خواهم به آن نیروی نافذ در تمام اشیا و حکم استوارت که آن را با آسان ترین دعا باز می داری، و به آن نظری که به وسیله آن به جانب کوه ها نظر کردی و کوه ها بلندی گرفتند، و به زمین ها توجه کردی و آن ها مسطّح شد و با آسمان ها عنایت فرمودی پس مرتفع گردید،
وَ إِلَى الْبِحارِ فَتَفَجَّرَتْ؛ یا مَنْ جَلَّ عَنْ أَدَوَاتِ لَحَظَاتِ الْبَشَرِ، وَ لَطُفَ عَنْ دَقائِقِ خَطَراتِ الْفِكَرِ، لَاتُحْمَدُ يَا سَيِّدِي إِلّا بِتَوْفِيقٍ مِنْكَ يَقْتَضِي حَمْداً، وَ لَا تُشْكَرُ عَلَىٰ
و به دیارها نگریستی پس روان شدند، ای که از ابزارهای نگاه های بشر بالاتری و از دسترس دقایق افکار دوری، ای آقای من سپاس نشوی مگر به توفیقی از سوی خودت، که آن نیز موجب سپاس دیگری است، و بر کوچک ترین نعمت
أَصْغَرِ مِنَّةٍ إِلّا اسْتَوْجَبْتَ بِها شُكْراً، فَمَتىٰ تُحْصىٰ نَعْماؤُكَ يَا إِلٰهِي، وَ تُجازىٰ آلاؤُكَ يَا مَوْلايَ! وَ تُكافَأُ صَنَائِعُكَ يَا سَيِّدِي ! وَ مِنْ نِعَمِكَ يَحْمَدُ الْحَامِدُونَ، وَ مِنْ شُكْرِكَ يَشْكُرُ الشَّاكِرُونَ، وَ أَنْتَ الْمُعْتَمَدُ لِلذُّنُوبِ فِي عَفْوِكَ، وَ النَّاشِرُ عَلَى الْخَاطِئِينَ جَنَاحَ سَتْرِكَ، وَ أَنْتَ الْكاشِفُ لِلضُّرِّ بِيَدِكَ، فَكَمْ مِنْ سَيِّئَةٍ أَخْفاها حِلْمُكَ حَتَّىٰ دَخِلَتْ، وَ حَسَنَةٍ ضاعَفَها فَضْلُكَ حَتَّىٰ عَظُمَتْ عَلَيْهَا مُجَازَاتُكَ ! جَلَلْتَ أَنْ يُخافَ مِنْكَ إِلّا الْعَدْلُ، وَ أَنْ يُرْجىٰ مِنْكَ إِلّا الْإِحْسانُ وَ الْفَضْلُ، فَامْنُنْ عَلَيَّ بِمَا أَوْجَبَهُ فَضْلُكَ
شکر نشوی مگر آنکه به آن شکر، شکری دیگر را سزاوار گردی، پس چه زمانی نعمت هایت برشمرده شود ای خدای من، و به عطاهایت جزا داده شود ای مولای من، و پاداش متقابل به ساخته هایت داده شود، ای آقای من، از نعمت های توست که سپاس کنندگان سپاس می نمایند، و از شکرپذیری توست که شاکران شکرگزاری می کنند، تویی مورد اعتماد، در امر گذشت بر گناهان، و تویی گسترنده بال پرده پوشی ات بر خطاکاران، و تویی برطرف کننده سختی با دست قَدرتت، چه بسیار زشتی که آن را با بردباری ات پوشاندی، تا از بین رفت، و چه بسیار خوبی ای که آن را فضلت چندین برابر کرد، تا پاداش دادنت بر آن بزرگ شد، بزرگی از اینکه از تو ترسیده شود جز به عدل، و امید رود مگر احسان و فضل تو، بر من به آنچه که فضلت آن را واجب نموده منّت گذار،
وَ لَا تَخْذُلْنِي بِما يَحْكُمُ بِهِ عَدْلُكَ. سَيِّدِي، لَوْ عَلِمَتِ الْأَرْضُ بِذُنُوبِي لَساخَتْ بِي، أَوِ الْجِبالُ لَهَدَّتْنِي، أَوِ السَّمَاوَاتُ لَاخْتَطَفَتْنِي، أَوِ الْبِحارُ لأَغْرَقَتْنِي. سَيِّدِي سَيِّدِي سَيِّدِي! مَوْلايَ مَوْلايَ مَوْلايَ! قَدْ تَكَرَّرَ وُقُوفِي لِضِيافَتِكَ فَلَا تَحْرِمْنِي مَا وَعَدْتَ الْمُتَعَرِّضِينَ،
و به آنچه عدالتت به آن حکم می کند خوارم مکن، آقای من اگر زمین گناهان مرا می دانست هرآینه فرو می بردم، یا اگر کوه ها خبر می داشتند مرا درهم می شکستند، یا آسمان ها مطلع می بودند مرا می بردند، یا دریاها آگاه می بودند مرا غرق می کردند، آقای من، آقای من آقای من، مولایم، مولایم، مولایم، توقفم برای میهمانی ات تکرار شده، پس مرا از آنچه به درخواست کنندگان از حضرتت وعده دادی
لِمَسْأَلَتِکَ. يَا مَعْرُوفَ الْعارِفِينَ، يَا مَعْبُودَ الْعابِدِينَ، يَا مَشْكُورَ الشَّاكِرِينَ، يَا جَلِيسَ الذَّاكِرِينَ، يَا مَحْمُودَ مَنْ حَمِدَهُ، يَا مَوْجُودَ مَنْ طَلَبَهُ، يَا مَوْصُوفَ مَنْ وَحَّدَهُ، يَا مَحْبُوبَ مَنْ أَحَبَّهُ، يَا غَوْثَ مَنْ أَرَادَهُ، يَا مَقْصُودَ مَنْ أَنَابَ إِلَيْهِ، يَا مَنْ لَايَعْلَمُ الْغَيْبَ إِلّا هُوَ، يَا مَنْ لَا يَصْرِفُ السُّوءَ إِلّا هُوَ، يَا مَنْ لَايُدَبِّرُ الْأَمْرَ إِلّا هُوَ، يَا مَنْ لَايَغْفِرُ الذَّنْبَ إِلّا هُوَ، يَا مَنْ لَايَخْلُقُ الْخَلْقَ إِلّا هُوَ، يَا مَنْ لا يُنَزِّلُ الْغَيْثَ إِلّا هُوَ، صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اغْفِرْ لِي يَا خَيْرَ الْغافِرِينَ،
محروم مکن، ای شناخته عارفان، ای پرستیده پرستندگان، ای سپاس شده سپاس گزاران ای همنشین یادکنندگان، ای ستوده کسی که او را ستوده، ای موجود برای کسی که او را جست، ای وصف شده کسی که او را به وحدانیّت وصف نمود، ای محبوب کسی که او را دوست داشت، ای فریادرس کسی که او را اراده کرد، ای مقصود کسی که به سویش باز آمد، ای که غیب را جز او نداند، ای که بدی را جز او باز نگرداند، ای آن که امر را جز او تدبیر نکند، ای که نیامرزد گناهان را جز او، ای که پدید نیاورد مخلوق را جز او، ای که نازل نمی کند باران را جز او، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و مرا بیامرز ای بهترین آمرزندگان،
رَبِّ إِنِّي أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفارَ حَياءٍ، وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفارَ رَجاءٍ، وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفارَ إِنَابَةٍ، وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفارَ رَغْبَةٍ، وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفارَ رَهْبَةٍ، وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفارَ طَاعَةٍ، وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفارَ إِيمانٍ، وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفارَ إِقْرارٍ، وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ إِخْلاصٍ، وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفارَ تَقْوىٰ،
پروردگارا من از تو درخواست آمرزش می کنم، آمرزش شرم ساری، و درخواست آمرزش می کنم، آمرزش امیدواری، و درخواست آمرزش می کنم، آمرزش بازگشتن، و درخواست آمرزش می کنم، آمرزش شوق، و درخواست آمرزش می کنم، آمرزش بیم، و درخواست آمزش می کنم، آمرزش طاعت، و درخواست آمرزش می کنم، آمرزش ایمان، و درخواست آمرزش می کنم آمرزش اقرار، و درخواست آمرزش می کنم، آمرزش اخلاص، و درخواست آمرزش می کنم، آمرزش تقوا،
وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ تَوَكُّلٍ، وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفَارَ ذِلَّةٍ، وَ أَسْتَغْفِرُكَ اسْتِغْفارَ عَامِلٍ لَكَ، هَارِبٍ مِنْكَ إِلَيْكَ، فَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ تُبْ عَلَيَّ وَ عَلَىٰ والِدَيَّ، بِما تُبْتَ وَ تَتُوبُ عَلَىٰ جَمِيعِ خَلْقِكَ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ. يَا مَنْ يُسَمَّىٰ بِالْغَفوُرِ الرَّحِيمِ، يَا مَنْ يُسَمَّىٰ بِالْغَفُورِ الرَّحِيمِ، يَا مَنْ يُسَمَّىٰ بِالْغَفُورِ الرَّحِيمِ، صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ اقْبَلْ تَوْبَتِي، وَ زَكِّ عَمَلِي، وَ اشْكُرْ سَعْيِي، وَ ارْحَمْ ضَراعَتِي، وَ لَا تَحْجُبْ صَوْتِي، وَ لَا تُخَيِّبْ مَسْأَلَتِي، يَا غَوْثَ الْمُسْتَغِيثِينَ، وَ أَبْلِغْ أَئِمَّتِي سَلامِي وَ دُعائِي، وَ شَفِّعْهُمْ فِي جَمِيعِ مَا سَأَلْتُكَ، وَ أَوْصِلْ هَدِيَّتِي إِلَيْهِمْ كَما يَنْبَغِي لَهُمْ، وزِدْهُمْ مِنْ ذٰلِكَ مَا يَنْبَغِي لَكَ بِأَضْعَافٍ لَايُحْصِيها غَيْرُكَ، وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ، وَ صَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ أَطْيَبِ الْمُرْسَلِينَ، مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ.
و درخواست آمرزش می کنم، آمرزش توکّل، و درخواست آمرزش می کنم، آمرزش خواری، و درخواست آمرزش می کنم، آمرزش عمل کننده برای تو، گریزان از تو به سوی تو پس بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست،و بر من و پدر و مادرم پذیرای توبه باش، به آنچه بر تمام بندگانت توبه پذیرفتنی و می پذیری ای مهربان ترین مهربانان، ای آن که به آمرزنده و مهربان نامیده شوی، ای آن که به آمرزنده مهربان نامیده شدی، ای آن که به آمرزنده و مهربان نامیده شدی، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، و توبه ام را بپذیر، و عملم را پاک کن، و از کوششم قَدردانی فرما، و به زاری ام رحم کن، و صدایم را در پرده قرار مده، و درخواستم را ناامید مکن، ای فریادرس دادخواهان، و سلام و دعایم را به امامان برسان، و در تمام آنچه از تو درخواست کردم، آنان را شفیع من قرار ده، و هدیه مرا به آنان برسان، آنچنان که سزاوار ایشان است، و از این هدیه برای ایشان به چندین برابر بیفزا، چنان که سزاوار توست، افزایشی که آن را جز تو شماره نکند، جنبش و نیرویی نیست جز به خدای برتر و بزرگ، و درود خدا بر پاکترین فرستادگان محمّد و خاندان پاک او.
مؤلّف گوید: علاّمه مجلسی در «بحار الانوار»، از برخی
نوشته های قدمای اصحاب زیارتی برای حضرت امام رضا (عَلَيهِ السَّلَامُ) نقل کرده که معروف به «جوادیّه» است، و در آخر آن زیارت است که نماز زیارت و تسبیح بجا آر، و آن را به آن حضرت هدیه کن، آنگاه بگو: «اللّهمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ يَا اللّه الدَّائِمُ... » و این دعا را تا آخر آن نقل کرده، پس هر زمان آن زیارت را در آن مشهد مقدسّ خواندی، این دعا را ترک مکن. زیارتی دیگر: این زیارتی است که ابن قولَوَیه از بعضی ائمه (عَلَيهِم السَّلَامُ) روایت کرده که فرمودند: چون به نزد قبر امام رضا (عَلَيهِ السَّلَامُ) رفتی بگو:
صوت انصاریان *** *** اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ عَلِيِّ بْنِ مُوسَىٰ الرِّضَا الْمُرْتَضَىٰ، الْإِمامِ التَّقِيِّ النَّقِيِّ، وَ حُجَّتِكَ عَلَىٰ مَنْ فَوْقَ الْأَرْضِ، وَ مَنْ تَحْتَ الثَّرَىٰ، الصِّدِيقِ الشَّهِيدِ، صَلاةً كَثِيرَةً تامَّةً، زاكِيَةً مُتَواصِلَةً، مُتَواتِرَةً مُتَرادِفَةً، كَأَفْضَلِ مَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ أَحَدٍ مِنْ أَوْلِيَائِكَ.
خدایا درود فرست بر علی بن موسی الرّضا، امام پسندیده با تقوای بی عیب، و حجّتت بر هر که بر زمین، و هر که زیر زمین است، آن راستگوی شهید، درودی بسیار و کامل، و پاک و به هم پیوسته و پیاپی و در پی هم، مانند برترین درودی که بر یکی از اولیایت فرستادی.
زیارت دیگر: زیارتی است که شیخ مفید در کتاب «مقنعه» نقل کرده و فرموده: پس از آنکه غسل زیارت کردی و پاکیزه ترین جامه های خود را در بر کردی نزد قبر آن
حضرت می ایستی و می گویی:
صوت *** اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يَا وَلِيَّ اللّٰهِ وَ ابْنَ وَلِيِّهِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يَا حُجَّةَ اللّٰهِ وَ ابْنَ حُجَّتِهِ، اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يَا إِمامَ الْهُدىٰ وَ الْعُرْوَةَ الْوُثْقىٰ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكاتُهُ، أَشْهَدُ أَنَّكَ مَضَيْتَ عَلَىٰ مَا مَضىٰ عَلَيْهِ آباؤُكَ الطَّاهِرُونَ، صَلَواتُ اللّٰهِ عَلَيْهِمْ، لَمْ تُؤْثِرْ عَمىً عَلَىٰ هُدىً، وَ لَمْ تَمِلْ مِنْ حَقٍّ إِلىٰ باطِلٍ، وَ أَنَّكَ نَصَحْتَ لِلّٰهِ وَ لِرَسُولِهِ، وَ أَدَّيْتَ الْأَمانَةَ، فَجَزاكَ اللّٰهُ عَنِ الْإِسْلامِ وَ أَهْلِهِ خَيْرَ الْجَزَاءِ، أَتَيْتُكَ بِأَبِي وَ أُمِّي، زَائِراً عَارِفاً بِحَقِّكَ، مُوالِياً لِأَوْلِيائِكَ، مُعادِياً لِأَعْدائِكَ، فَاشْفَعْ لِي عِنْدَ رَبِّكَ.
سلام بر تو ای ولیّ خدا و فرزند ولیّ خدا، سلام بر تو ای حجّت خدا و فرزند حجّت خدا، سلام بر تو ای امام هدایت، و دستاویز استوارتر، و رحمت و برکات خدا بر تو باد، گواهی می دهم که تو گذشتی بر آنچه پدران پاک تو گذشتند، کوردلی را بر هدایت ترجیح ندادی، و از حق به باطل منحرف نگشتی، و برای خدا و رسولش خیرخواهی نمودی، و امانت را ادا کردی، خدا از سوی اسلام و اهلش تو را پاداش دهد، بهترین پاداش، من زائر به حضورت آمدم، به حقّت عارفم، دوستدار دوستانت، و دشمن دشمنانت هستم، مرا نزد پروردگارت شفاعت کن.
سپس خود را به قبر بچسبان، و آن را ببوس و دو طرف صورت خود را بر آن بگذار، آنگاه به جانب سر بازگرد و بگو:
اَلسَّلامُ عَلَيْكَ يَا مَوْلايَ، يَا ابْنَ رَسُولِ اللّٰهِ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكاتُهُ، أَشْهَدُ أَنَّكَ الْإِمامُ الْهادِي وَ الْوَلِيُّ الْمُرْشِدُ، أَبْرَأُ إِلَى اللّٰهِ مِنْ أَعْدائِكَ، وَ أَتَقَرَّبُ إِلَى اللّٰهِ بِوِلايَتِكَ ؛
سلام بر تو ای مولایم ای فرزند رسول خدا و رحمت و برکات خدا بر تو باد. گواهی می دهم که تو پیشوای راهنما، و سرپرست ارشاد کننده ای، به سوی خدا از دشمنانت بیزاری می نمایم، و به ولایتت به جانب خدا تقرّب می جویم،
صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْكَ وَ رَحْمَةُ اللّٰهِ وَ بَرَكاتُهُ.
درود و رحمت و برکات خدا بر تو باد،
آنگاه دو رکعت نماز زیارت به جای آر، و بعد از آن هرچه خواستی نماز بخوان، و به طرف پایین پا بازگرد، و به آنچه میخواهی دعا کن، ان شاء اللّه.
: