اعمال ستون سوم
عمل ستون سوم: که مقام حضرت زین العابدین (عَلَيهِ السَّلَامُ) است.
آنگاه به جانب دکّه زین العابدین (عَلَيهِ السَّلَامُ) حرکت کن و آن در کنار ستون سوم است، از جانب متّصل به باب کنده. مؤلّف
گوید: این مقام از طرف قبله برابر با دکّه بابد امیر مؤمنان (عَلَيهِ السَّلَامُ) و از طرف غرب مقابل با باب کنده بوده که مسدود شده است و گفته شده که شایسته است نماز به اندازه پنج ذراع دورتر از ستون خوانده شود، زیرا دکّه در آن محل بوده است. به هر حال در آنجا دو رکعت نماز به حَمد و هر سوره ای که خواهی بجای آر و پس از سلام و تسبیح حضرت زهرا (عَلَيهَا السَّلَامُ) بگو:
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ، اَللّٰهُمَّ إِنَّ ذُنُوبِي قَدْ كَثُرَتْ وَ لَمْ يَبْقَ لَها إِلّا رَجاءُ عَفْوِكَ، وَ قَدْ قَدَّمْتُ آلَةَ الْحِرْمانِ إِلَيْكَ، فَأَنَا أَسْأَلُكَ اَللّٰهُمَّ مَا لَاأَسْتَوْجِبُهُ، وَ أَطْلُبُ مِنْكَ مَا لَاأَسْتَحِقُّهُ. اَللّٰهُمَّ إِنْ تُعَذِّبْنِي فَبِذُنُوبِي وَ لَمْ تَظْلِمْنِي شَيْئاً، وَ إِنْ تَغْفِرْ لِي فَخَيْرُ راحِمٍ أَنْتَ يَا سَيِّدِي. اَللّٰهُمَّ أَنْتَ أَنْتَ وَ أَنَا أَنَا، أَنْتَ الْعَوَّادُ بِالْمَغْفِرَةِ، وَ أَنَا الْعَوَّادُ بِالذُّنُوبِ، وَ أَنْتَ الْمُتَفَضِّلُ بِالْحِلْمِ، وَ أَنَا الْعَوَّادُ بِالْجَهْلِ. اَللّٰهُمَّ فَإِنِّي أَسْأَلُكَ يَا كَنْزَ الضُّعَفَاءِ، يَا عَظِيمَ
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانی اش همیشگی است، خدایا گناهانم زیاد شده، و برای آن ها جز امیدت عفوت نمانده، اکنون ابزار محرومیت را که تهیدستی و نیازمندی است تقدیم کردم خدایا از تو می خواهم آنچه را سزاوارش نیستم، و از تو می طلبم آنچه را مستحقّش نمی باشم. خدایا اگر عذابم کنی علّت عذاب گناهان من است، به من هیچ ستمی نکردی، و اگر مرا ببخشی، پس تو بهترین رحم کنندگانی، ای آقای من، خدایا تو تویی و من منم، تو بسیار معتاد به آمرزشی، و من بسیار معتاد به گناهانم، تویی که تفضّل می کنی به بردباری، منم که بسیار معتادم به نادانی. خدایا از تو درخواست می کنم ای گنج ناتوانان، ای بزرگ
الرَّجَاءِ، يَا مُنْقِذَ الْغَرْقَىٰ، يَا مُنْجِيَ الْهَلْكىٰ، يَا مُمِيتَ الْأَحْيَاءِ، يَا مُحْيِيَ الْمَوْتىٰ، أَنْتَ اللّٰهُ الَّذِي لَا إِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، أَنْتَ الَّذِي سَجَدَ لَكَ شُعاعُ الشَّمْسِ، وَ نُورُ الْقَمَرِ، وَ ظُلْمَةُ اللَّيْلِ، وَ ضَوْءُ النَّهارِ، وَ خَفَقانُ الطَّيْرِ ؛ فَأَسْأَلُكَ اَللّٰهُمَّ يَا عَظِيمُ بِحَقِّكَ يَا كَرِيمُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الصَّادِقِينَ، وَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الصَّادِقِينَ
امید ای دستگیر غریقان، ای نجات دهنده هلاک شدگان، ای میراننده زندگان، ای زنده کننده مردگان، تویی خدایی که معبودی جز تو نیست، تویی که سجده کرد برایت شعاع خورشید، و نور ماه، و تاریکی شب، و روشنی روز، و حرکت بال پرندگان، از تو می خواهم ای بزرگ به حق تو ای کریم بر محمّد و اهل بیت صادقش،
وَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الصَّادِقِينَ عَلَيْكَ، وَ بِحَقِّكَ عَلَىٰ عَلِيٍّ، وَ بِحَقِّ عَلِيٍّ عَلَيْكَ، وَ بِحَقِّكَ عَلَىٰ فاطِمَةَ، وَ بِحَقِّ فاطِمَةَ عَلَيْكَ، وَ بِحَقِّكَ عَلَى الْحَسَنِ، وَ بِحَقِّ الْحَسَنِ عَلَيْكَ، وَ بِحَقِّكَ عَلَى الْحُسَيْنِ، وَ بِحَقِّ الْحُسَيْنِ عَلَيْكَ، فَإِنَّ حُقُوقَهُمْ مِنْ أَفْضَلِ إِنْعامِكَ عَلَيْهِمْ، وَ بِالشَّأْنِ الَّذِي لَكَ عِنْدَهُمْ، وَ بِالشَّأْنِ الَّذِي لَهُمْ عِنْدَكَ، صَلِّ يَا رَبِّ عَلَيْهِمْ صَلاةً دائِمَةً مُنْتَهىٰ رِضاكَ، وَ اغْفِرْ لِي بِهِمُ الذُّنُوبَ الَّتِي بَيْنِي وَ بَيْنَكَ، وَ أَتْمِمْ نِعْمَتَكَ عَلَيَّ كَما أَتْمَمْتَها عَلىٰ آبائِي مِنْ قَبْلُ يَا كهٰيٰعص. اَللّٰهُمَّ كَما صَلَّيْتَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ
و به حق محمّد و اهل بیت صادقش بر تو، و به حق تو بر علی و به حق علی بر تو، و به حق تو بر فاطمه و به حق فاطمه بر تو و به حق تو بر حسن و به حق حسن بر تو، و به حق تو بر حسین، و به حق حسین بر تو، همانا حقوق ایشان از برترین نعمت بخشی های تو بر آنان است، و به حق شأنی که برای تو نزد آنان است، و شأنی که برای آنان نزد توست، درود فرست ای پروردگار بر ایشان، درودی دائمی تا نهایت خشنودی ات، و به حق ایشان گناهانی که بین من و توست بر من ببخش، و نعمتت را بر من کامل کن چنان که بر پدرانم از پیش کامل کردی ای کهیعص. خدایا چنان که بر محمّد و خاندان محمّد
وَآلِ مُحَمَّدٍ فَاسْتَجِبْ لِي دُعَائِي فِيمَا سَأَلْتُكَ.
درود فرستادی، در آنچه از تو خواستم دعایم را اجابت کن.
پس به سجده برو و طرف راست صورت را بر زمین بگذار و بگو:
یَا سَیِّدِی یَا سَیِّدِی یَا سَیِّدِی، صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ اغْفِرْ لِی وَ اغْفِرْ لِی.
ای آقای من، ای آقای من، ای آقای من، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، و مرا بیامرز و مرا بیامرز
و این کلمات را با خشوع و گریه بسیار بگو، آنگاه طرف چپ صورت را بر زمین بگذار و باز این کلمات را بگو، پس دعا کن به آنچه که خواهی. مولّف گوید: برپایه بعضی مجموعه های غیر معتبر و مشهوری بین مردم، آن است که در این مقام بجا می آورند عملی را که امام صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) تعلیم یکی از اصحاب خود نموده، ولی این عمل مقیّد به این مقام نیست. و کیفیّت آن این است که از آن حضرت نقل شده که به بعضی از اصحاب خود فرمودند: آیا بامداد دنبال حاجتی نمی روی که به مسجد بزرگ کوفه گذر کنی؟ عرض کرد چرا، فرمود: در آن مسجد چهار رکعت نماز بخوان و بگو:
إِلٰهِي إِنْ كُنْتُ قَدْ عَصَيْتُكَ فَإِنِّي قَدْ أَطَعْتُكَ فِي أَحَبِّ الْأَشْياءِ إِلَيْكَ، لَمْ أَتَّخِذْ لَكَ وَلَداً،
معبودم اگر من کسی بوده ام که تو را معصیت کردم، در مقابل در محبوب ترین چیزها به نزد تو اطاعتت کردم، و آن اینکه در اعتقادم برای تو فرزندی نگرفتم،
وَلَمْ أَدْعُ لَكَ شَرِيكاً، وَ قَدْ عَصَيْتُكَ فِي أَشْياءَ كَثِيرَةٍ، عَلَىٰ غَيْرِ وَجْهِ الْمُكابَرَةِ لَكَ، وَ لَا الاسْتِكْبارِ عَنْ عِبادَتِكَ، وَ لَا الْجُحُودِ لِرُبُوبِيَّتِكَ، وَ لَا الْخُرُوجِ عَنِ (مُنَ) الْعُبُودِيَّةِ لَكَ، وَ لَكِنِ اتَّبَعْتُ هَوايَ وَ أَزَلَّنِيَ الشَّيْطانُ بَعْدَ الْحُجَّةِ وَ الْبَيانِ، فَإِنْ تُعَذِّبْنِي فَبِذُنُوبِي غَيْرَ ظالِمٍ أَنْتَ لِي، وَ إِنْ تَعْفُ عَنِّي وَ تَرْحَمْنِي فَبِجُودِكَ وَ كَرَمِكَ يَا كَرِيمُ.
و شریک برایت نخواندم البته در بسیاری از امور معصیت تو را کرده ام، نه به رسم دشمنی با تو، و نه از باب تکبّر کردن از بندگی ات، و نه از جهت انکار ربوبّیت و نه به خاطر خروج از عرصه بندگی، ولی از هوای نفسم پیروی کرده ام و بعد از برهان و بیان شیطان مرا لغزاند، در نتیجه اگر عذابم کنی، به گناهانم عذابم کردی و ستمکار بر من نیستی، و اگر از من گذشت کنی و به من ترحّم فرمایی به جود و کرمت با من معامله کردی ای کریم.
و همچنین می گویی:
غَدَوْتُ بِحَوْلِ اللّٰهِ وَ قُوَّتِهِ، غَدَوْتُ بِغَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَ لَا قُوَّةٍ، وَ لَكِنْ بِحَوْلِ اللّٰهِ وَ قُوَّتِهِ، يَا رَبِّ أَسْأَلُكَ بَرَكَةَ هٰذَا الْبَيْتِ وَ بَرَكَةَ أَهْلِهِ، وَ أَسْأَلُكَ أَنْ تَرْزُقَنِي رِزْقاً حَلالاً طَيِّباً تَسُوقُهُ إِلَيَّ بِحَوْلِكَ وَ قُوَّتِكَ وَ أَنَا خائِضٌ (خافِضُ) فِي عَافِيَتِكَ.
صبح کردم به نیرو و قَدرت خدا، صبح کردم بدون حول و قوّت خویش، ولی به حول و قوت خدا، ای پروردگار از تو می خواهم برکت این خانه و اهلش را، و از تو درخواست می کنم که روزی حلال و پاکیزه نصیبم کنی، که مرا به جانب حول و قوّت تو سوق دهد درحالی که من در سلامتی کاملت غوطه ور باشم.
شیخ شهید و محمّد بن مشهدی این عمل را برای صحن مسجد پس از عمل ستون چهارم ذکر کرده اند، در دو رکعت اول حَمد و تَوحید و در دو رکعت دیگر حَمد و اِنّا
اَنزَلناهُ و پس از سلام، تسبیح حضرت زهرا (عَلَيهَا السَّلَامُ) را بگو. در حدیث معتبر از ابو حمزه ثمالی نقل شده: که روزی در مسجد کوفه نشسته بودم، ناگاه دیدم شخصی از در کنده وارد شد، از همه کس خوشروتر و خوشروتر و پاکیزه جامه تر عمامه به سر بسته و پیراهن و درّاعه پوشیده و دو نعل عربی در پای مبارکش بود، نعلین را از پا درآورد، و نزد ستون هفتم ایستاد و دستها را تا برابر گوش بالا برد، و تکبیری گفت که تمام موهای من از دهشت آن راست ایستاد، پس چهار رکعت نماز خواند، و رکوع و سجودش را نیکو انجام داد، سپس این دعا را خواند: إِلَهِي إِنْ كُنْتُ قَدْ عَصَيْتُكَ دعا را ادامه داد تا رسید به یا کَریمُ در اینجا به سجده رفت و مکرّر یا کَریمُ گفت به اندازه ای که یک نفس را پر کند، آنگاه در سجده اش گفت یا مَن یَقدِرُ عَلی حَوائِجِ السّائِلینَ و دعا را ادامه داد تا هفتاد مرتبه یا سَیِّدی که در اعمال ستون هفتم ذکر شد، چون سر از سجده برداشت و من به دقّت ملاحظه کردم، دیدم حضرت زین العابدین (عَلَيهِ السَّلَامُ) است، دستهای مبارکش را بوسیدم و پرسیدم برای چه اینجا آمدید، فرمود برای آنچه دیدی یعنی نماز در مسجد کوفه. در روایتی که در ذیل زیارت هفتم [صفحه 887]نقل کردیم این مطلب
هم بود که ابو حمزه را با خود به زیارت امیر مؤمنان (عَلَيهِ السَّلَامُ) برد.
: