مقدمه: آداب سفر
این باب مشتمل بر یک مقدّمه و چند فصل و یک خاتمه مقدّمه: در بیان آداب سفر است. چون اراده سفر می کنی، شایسته است، روز چهارشنبه، و پنجشنبه، و جُمعه را روزه بداری، و برای سفر کردن، روز شنبه، یا روز سه شنبه یا روز پنجشنبه را اختیار کنی، و از سفر کردن در روز دوشنبه و چهارشنبه، و پیش از ظهر روز جُمعه اجتناب کن و از سفر کردن در این ایام که در این نظم واقع شده بپرهیز:
هفت روزی نحس باشد در مهی *** زان حذر کن تا نیابی هیچ رنج
سه و پنج و سیزده با شانزده *** بیست ویک با بیست وچهار و بیست وپنج
[در بعضی از روایات نقل شده که در بیست ویکم ماه سفر کردن مطلوب است، و در روز هشتم و بیست وسوم خوب نیست، عباس قمی]
در ایام محاق و در حالی که ماه در برج عقرب است به سفر مرو، و اگر در این اوقات برای سفر کردن ضرورتی پیش آمد، دعای سفر را بخوان و صدقه بده، آنگاه به سفر برو.
روایت شده: مردی از اصحاب حضرت باقر (عَلَيهِ السَّلَامُ) اراده سفر کرد و برای وداع خدمت آن جناب رسید، حضرت فرمود:
پدرم علی بن الحسین (عَلَيهِمَا السَّلَامُ) هرگاه اراده می گرد که به سوی بعضی از املاک خود بیرون رود، سلامتی خود را از خدا به آنچه آسان بود می خرید، یعنی به صدقه دادن به هرچه که ممکن بود و این عمل زمانی بود که پای خویش را در رکاب می گذاشت. و چون به سلام از سفر بازمی گشت، خدا را شکر می کرد و به آنچه که ممکن بود صدقه می داد، آن مرد حضرت را وداع گفت و رفت و آنچه را حضرت فرموده بود بجا نیاورد، در نتیجه در مسیر سفر هلاک شد این خبر به حضرت باقر (عَلَيهِ السَّلَامُ) رسید، حضرت فرمود: این مرد پند داده شد اگر می پذیرفت. سزاوار است پیش از روی آوردن به سفر، غسل کنی، و اهل و عیال خود را گرد آوری، و دو رکعت نماز بگذاری، و از خدا خیر خود را طلب نمایی و آیَةُ الکُرسی خوانده و حَمد و ثنای الهی را بجا آوری، و بر رسول خدا و آلش صلوات فرستی و بگویی:
صوت *** اللّهمَّ إِنِّی أَسْتَوْدِعُکَ الْیَوْمَ نَفْسِی وَ أَهْلِی، وَ مَالِی وَ وُلْدِی، وَ مَنْ کَانَ مِنِّی، بِسَبِیلٍ الشَّاهِدَ مِنْهُمْ وَ الْغَائِبَ. اللّهمَّ احْفَظْنَا بِحِفْظِ الْإِیمَانِ، وَ احْفَظْ عَلَیْنَا. اللّهمَّ اجْعَلْنَا (اجْمَعْنَا)
خدای امروز به تو می سپارم خودم و خاندانم و مال و فرزندانم و هرکه را به طریقی از من است، حاضر و غایبشان را. خدایا ما را به حفظ ایمان حافظ باش و از ما محافظت فرما. خدایا ما را
فِي رَحْمَتِكَ، وَ لَا تَسْلُبْنا فَضْلَكَ؛ إِنَّا إِلَيْكَ رَاغِبُونَ. اَللّٰهُمَّ إِنَّا نَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ السَّفَرِ، وَ كَآبَةِ الْمُنْقَلَبِ، وَ سُوءِ الْمَنْظَرِ فِي الْأَهْلِ وَ الْمالِ وَ الْوَلَدِ فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ. اَللّٰهُمَّ إِنِّي أَتَوَجَّهُ إِلَيْكَ هٰذَا التَّوَجُّهَ طَلَباً لِمَرْضاتِكَ وَ تَقَرُّباً إِلَيْكَ. [اَللّٰهُمَّ] فَبَلِّغْنِي مَا أُؤَمِّلُهُ، وَ أَرْجُوهُ فِيكَ وَ فِي أَوْلِيائِكَ؛ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.
در حمایت رحمتت قرار ده، و فضلت را از ما مگیر، ما تنها به جانب تو راغبیم. خدایا از رنج سفر، و اندوه بازگشت، و بدی دیدار، در خاندان و مال و فرزند در دنیا و آخرت به تو پناه می بریم خدایا به تو رو می کنم و در این رونمودن، خواستار خشنودی و تقرّب به سوی توام، پس مرا به آنچه از تو و اولیایت آرزو می کنم، و امید دارم برسان، ای مهربان ترین مهربانان.
پس از این، خاندان خود را وداع کن، و بر در خانه بایست، و تسبیح حضرت فاطمه (عَلَيهَا السَّلَامُ) را بخوان، و از پیش رو و طرف راست، و جانب چپ سوره «حَمد» و «آیَةُ الکُرسی» را قرائت کن و بگو:
اَللّٰهُمَّ إِلَيْكَ وَجَّهْتُ وَجْهِي، وَ عَلَيْكَ خَلَّفْتُ أَهْلِي، وَ مَالِي وَ مَا خَوَّلْتَنِي، وَ قَدْ وَثِقْتُ بِكَ فَلَاٰ تُخَيِّبْنِي، يَا مَنْ لَايُخَيِّبُ مَنْ أَرادَهُ، وَ لَا يُضَيِّعُ مَنْ حَفِظَهُ. اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ احْفَظْنِي فِيما غِبْتُ عَنْهُ، وَ لَا تَكِلْنِي إِلىٰ نَفْسِي ؛ يَا
خدایا رویم را متوجه تو کردم، و در حفظ تو قرار دادم خاندان و مالم، و آنچه که به من عطا فرمودی را من به تو اطمینان کردم، پس مرا محرومم مکن، ای که محرومم نمی کند کسی که او را اراده کرده است، و ضایع نمی کند هرکه را او محافظت نماید، خدایا بر محمّد و خاندانش درود فرست، و مرا در آنچه از آن غایبم محافظت فرما، و مرا به خویشتن وامگذار
أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.
ای مهربان ترین مهربانان.
سپس سوره «تَوحید» را یازده مرتبه: بخوان، و سوره «قَدر» و آیَةُ الکُرسی و سوره های (فَلَق) و (ناس) را قرائت کن، پس با دست خود همه بدنت را مسح کن، و به هرچه میّسر باشد صدقه بده و بگو:
اَللّٰهُمَّ إِنِّي اشْتَرَيْتُ بِهٰذِهِ الصَّدَقَةِ سَلَامَتِي، وَ سَلامَةَ سَفَرِي وَ مَا مَعِي. اَللّٰهُمَّ احْفَظْنِي وَ احْفَظْ مَا مَعِیَ، وَ سَلِّمْنِي وَ سَلِّمْ مَا مَعِي، وَ بَلِّغْنِي وَ بَلِّغْ مَا مَعِی، بِبَلاغِكَ الْحَسَنِ الْجَمِيلِ.
خدایا من با این صدقه سلامت خود، و سفرم، و آنچه با من است را خریدم. خدایا مرا و آنچه با من است حفظ کن، مرا و آنچه با من است سالم بدار، و برسان مرا و آنچه با من است به رساندن نیکوی زیبایت.
و عصایی از چوب درخت بادام تلخ با خود بردار، که روایت شده: هرکه به سفری رود، و با خود عصای بادام تلخ بردارد، و این آیه از سوره (قصص) را بخواند:«وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاءَ مَدْيَنَ» تا «وَ اللّه عَلَى مَا نَقُولُ وَكِيلٌ» خدا او را از هر حیوان درنده و از هر دزد ستمگر و از هر حیوان صاحب زهر، ایمن گرداند، تا به خانه خود بازگردد، و هفتاد و هفت فرشته با او باشند، که تا به وطن برگردد و عصا را بگذارد، برای او طلب آمرزش کنند و مستحبّ است با عمامه بیرون روی، و سر عمامه را زیر گلو بگردانی. تا از دزد و غرق شدن و
سوختن آسیبی به تو نرسد، و کمی از تربت حضرت سید الشّهدا (عَلَيهِ السَّلَامُ) را با خود بردار، و در وقت برداشتن چنین بگو:
اللّهمَّ هَذِهِ طِینَةُ قَبْرِ الْحُسَیْنِ عَلَيهِ السَّلَامُ، وَلِیِّکَ وَ ابْنِ وَلِیِّکَ، اتَّخَذْتُهَا حِرْزا لِمَا أَخَافُ. وَ مَا لا أَخَافُ.
خدایا این تربت قبر حسین (درود بر او باد) ولیّ تو و پسر ولیّ تو است، که آن را پناهگاه خود از آنچه می ترسم و نمی ترسم قرار دادم.
و با خود انگشتر عقیق و فیروزه بردار، به ویژه انگشتری که عقیقش زرد باشد و یک طرفش منقوش به «ما شآءَ اللّه، لا قُوَّهَ الّا بِاللّه، أَسْتَغْفِرُ اللّه» و طرف دیگرش (مُحَمَّدٌ وَ عَلِیٌ) باشد،
: