Misbah Library

اعمال روز عرفه

روز نهم: روز عرفه و از اعیاد بزرگ است، گرچه به اسم عید نامیده نشده و روزی است که خدا بندگانش را به عبادت و طاعت خویش دعوت کرده و سفره های جود و احسانش را برای آنان گسترده، و شیطان در این روز خوارتر و حقیرتر، و رانده تر و خشمناک تر از روزهای دیگر است، و روایت شده که حضرت زین العابدین (عَلَيهِ السَّلَامُ) در روز عرفه صدای سائلی را شنید که از مردم درخواست کمک می کرد، به او فرمود: وای بر تو، آیا در این روز از غیر خدا درخواست می کنی؟! و حال آنکه برای بچه های در رحم، در این روز امید می رود، که فضل خدا شامل حالشان گردد، و سعادتمند شوند. و برای این روز چند عمل وارد است:

اوّل: غسل دوم: زیارت حضرت سید الشّهداء (عَلَيهِ السَّلَامُ) که برابر هزار حج و هزار عمره و هزار جهاد و بلکه افضل از این است، و روایات در کثرت فضیلت زیارت آن حضرت در این روز متواتر است [یعنی از افراد بسیاری نقل شده است] و اگر کسی در این روز توفیق یابد، که زیر قبّه مقدّسه آن حضرت باشد، ثوابش کمتر از کسی که در عرفات باشد نیست، بلکه بیشتر و بیشتر است، و کیفیت زیارت آن حضرت بعد از این در باب زیارات ان شاء اللّه تعالی می آید. [1101]. سوم: پس از نماز عصر، پیش از آنکه مشغول خواندن دعاهای عرفه شود، در زیر آسمان دو رکعت نماز بجا آورد، و به گناهانش نزد خدا اعتراف و اقرار نماید، تا به ثواب عرفات دست یابد، و گناهانش آمرزیده گردد، آنگاه به اعمال و دعاهای عرفه که از ائمه طاهره (عَلَيهِم السَّلَامُ) روایت شده است مشغول گردد، و آن اعمال و ادعیه بیشتر از ان است که به طور کامل در این مختصر ذکر شود ولی به اندازه ای که این کتاب گنجایش آن را داشته باشد نقل می کنیم. شیخ کفعمی در کتاب «مصباح» فرموده: برای کسی که از دعا خواندن ضعف پیدا نکند روزه روز عرفه مستحب است،

و پیش از زوال [رسیدن آفتاب به وقت شرعی ظهر] غسل استحباب دارد، و همچنین زیارت امام حسین (عَلَيهِ السَّلَامُ) در روزوشب عرفه مستحبّ است. و چون وقت زوال رسید، زیر آسمان رود، و نماز ظهر را با رکوع و سجود نیکو بجا آورد، و چون از نماز ظهروعصر فارغ شود، دو رکعت نماز بخواند، در رکعت اول پس از سوره «حَمد» سوره «تَوحید» و در رکعت دوم بعد از «حَمد» سوره «کافِرون» بخواند، پس از ان چهار رکعت نماز بجا آورد، در هر رکعت پس از سوره «حَمد» پنجاه مرتبه سوره «تَوحید» بخواند. فقیر می گوید: این نماز همان نماز حضرت امیر المؤمنین (عَلَيهِ السَّلَامُ) است، که در ضمن اعمال روز جُمعه گذشت. سپس شیخ کفعمی فرموده است: این تسبیحات را که از حضرت رسول (صَلَّى اللّه عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَسَلَّمَ) روایت شده است، و سیّد ابن طاووس در «اقبال» ذکر فرموده بخوان:

صوت *** سُبْحَانَ الَّذِی فِی السَّمَاءِ عَرْشُهُ، سُبْحَانَ الَّذِی فِی الْأَرْضِ حُکْمُهُ، سُبْحَانَ الَّذِی فِی الْقُبُورِ قَضَاؤُهُ ؛ سُبْحَانَ الَّذِی فِی

منزّه است خدایی که عرشش در آسمان است، : منزّه است خدایی که حکمش در زمین است، منزّه است خدایی که فرمانش در گورهاست، منزّه است خدایی که

الْبَحْرِ سَبِیلُهُ، سُبْحَانَ الَّذِی فِی النَّارِ سُلْطَانُهُ، سُبْحَانَ الَّذِی فِی الْجَنَّةِ رَحْمَتُهُ، سُبْحَانَ الَّذِی فِی الْقِیَامَةِ عَدْلُهُ، سُبْحَانَ الَّذِی رَفَعَ السَّمَاءَ، سُبْحَانَ الَّذِی بَسَطَ الْأَرْضَ ؛ سُبْحَانَ الَّذِی لا مَلْجَأَ وَ لا مَنْجَی مِنْهُ إِلا إِلَیْهِ.

راهش در دریاست، منزّه است خدایی که سلطنتش در آتش است، منزّه است خدایی که رحمتش در بهشت است، منزّه است خدایی که عدالتش در قیامت است، منزّه است خدایی که آسمان را برافراشت، منزّه است خدایی که زمین را بگسترد، منزّه است خدایی که پناهگاه و نجاتی از او جز به سوی او نیست

سپس صد مرتبه بگو:

سُبْحَانَ اللّه وَ الْحَمْدُ للّه، وَ لا إِلَهَ إِلا اللّه، وَ اللّه أَکْبَرُ.

منزّه است خدا، و سپاس از آن خدا است، و معبودی جز خدا نیست، و خدا بزرگتر است.

و سوره «تَوحید» را صد مرتبه «آیة الکُرسی» را صد مرتبه بخوان، و صد مرتبه بر محمّد و آل محمّد صلوات فرست، و ده مرتبه: بگو:

لا إِلَهَ إِلا اللّه وَحْدَهُ، لا شَرِیکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ، یُحْیِی وَ یُمِیتُ، وَ یُمِیتُ وَ یُحْیِی، وَ هُوَ حَیٌّ لا یَمُوتُ، بِیَدِهِ الْخَیْرُ، وَ هُوَ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ.

معبودی جز خدا نیست، یگانه و بیشریک است، فرمان روایی و سپاس از ان اوست، زنده می کند و میمیراند، و میمیراند و زنده میسازد، و او زنده پاینده است، خیر تنها به دست اوست و او بر هرچیز تواناست.

و ده مرتبه:

أَسْتَغْفِرُ اللّه الَّذِی لا إِلَهَ إِلا هُوَ، الْحَیُّ الْقَیُّومُ، وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ ؛

آمرزش می جویم از خدایی که معبودی جز او نیست، زنده و به خود پاینده است و به سوی او بازمیگردیم.

و ده مرتبه: یا اللّه ؛

ای خدا

و ده مرتبه: یا رَحْمَنُ

ای مهربان

و ده مرتبه: یا رَحِیمُ

ای بخشنده

و ده مرتبه:

یا بَدِیعَ السَّمَاوَاتِ

ای پدید آورنده آسمان ها

وَ الْأَرْضِ، یَا ذَا الْجَلالِ وَ الْإِکْرَامِ،

و زمین، ای دارای شوکت و بخشش

و ده مرتبه:

یا حَیُّ یَا قَیُّومُ

ای زنده ای پاینده

ده مرتبه:

یَا حَنَّانُ یَا مَنَّانُ.

ای نعمت افزا ای عطابخش.

و ده مرتبه:

یا لٰا إِلَهَ إِلا أَنْتَ

ای که خدایی جز تو نیست

و ده مرتبه: آمِینَ

اجابت فرما

آنگاه بگو:

اَللّٰهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ يَا مَنْ هُوَ أَقْرَبُ إِلَىَّ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ، يَا مَنْ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ، يَا مَنْ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلىٰ وَ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ، يَا مَنْ هُوَ الرَّحْمٰنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوىٰ، يَا مَنْ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَىْءٌ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ، أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّىَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ.

خدایا از تو درخواست می کنم، ای کسی که از رگ گردن به من نزدیکتر است، ای کسی که میان انسان و دلش پرده می شود، ای کسی که در چشم انداز برتر و افق آشکار است، ای کسی که بخشنده و بر حکومت هستی قرار دارد، ای کسی که چیزی مانندش نیست، و او شنوا و بیناست، از تو درخواست می کنم بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست.

و حاجت خود را بخواه که به خواست خدا برآورده خواهد شد، آنگاه این صلوات را که از امام صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) روایت شده بخوان، که هرکه بخواهد محمّد و آل محمّد (عَلَيهِم السَّلَامُ) را در فرستادن صلوات بر ایشان مسرور نماید، بگوید:

اَللّٰهُمَّ يَا أَجْوَدَ مَنْ أَعْطىٰ، وَ يَا خَيْرَ مَنْ سُئِلَ، وَ يَا أَرْحَمَ مَنِ اسْتُرْحِمَ. اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِى الْأَوَّلِينَ، وَ صَلِّ عَلَىٰ

خدایا ای بخشنده ترین کسی که عطا فرمود، و ای بهترین کسی که درخواست شد، و ای مهربان ترین کسی که از او مهربانی خواسته شد، خدا درود فرست بر محمّد و آلش در بین گذشتگان، و بر محمّد

مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِى الْآخِرِينَ، وَ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِى الْمَلَاَ الْأَعْلىٰ، وَ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ فِى الْمُرْسَلِينَ. اَللّٰهُمَّ أَعْطِ مُحَمَّداً وَ آلَهُ الْوَسِيلَةَ وَ الْفَضِيلَةَ وَ الشَّرَفَ وَ الرِّفْعَةَ وَ الدَّرَجَةَ الْكَبِيرَةَ. اَللّٰهُمَّ إِنِّى آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ لَمْ أَرَهُ فَلا تَحْرِمْنِى فِى الْقِيامَةِ رُؤْيَتَهُ، وَ ارْزُقْنِى صُحْبَتَهُ، وَ تَوَفَّنِى عَلَىٰ مِلَّتِهِ، وَ اسْقِنِى مِنْ حَوْضِهِ مَشْرَباً رَوِيّاً سائِغاً هَنِيئاً لَاأَظْمَأُ بَعْدَهُ أَبَداً، إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ. اَللّٰهُمَّ إِنِّى آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ لَمْ أَرَهُ فَعَرِّفْنِى فِى الْجِنانِ وَجْهَهُ. اَللّٰهُمَّ بَلِّغْ مُحَمَّداً صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مِنِّى تَحِيَّةً كَثِيرَةً وَ سَلاماً.

و خاندانش در میان آیندگان، و بر محمّد و خاندانش در میان فرشتگان، و بر محمّد و خاندانش در میان رسولان. خدایا عطا فرما به محمّد و خاندانش وسیله و فضیلت و شرف، و بلندی مقام و درجه والا. خدایا ایمان آوردم به محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) درحالی که او را ندیدم، پس مرا در قیامت از دیدارش محروم مساز، و همنشینی با او را نصیبم فرما، و مرا بر دین او بمیران، و از حوضش سیرابم کن، نوشیدنی بدون تشنگی، دلنشین و گوارا که پس از آن هرگز تشنه نشوم، همانا تو بر هرچیز توانایی. خدایا ایمان آوردم به محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) درحالی که او را ندیدم، پس در بهشت چهره اش را به من بشناسان. خدایا به محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) از سوی من تحیّت و سلام بسیار برسان.

پس دعای ام داود را که بیانش در ضمن اعمال ماه رجب گذشت [صفحه 365]بخوان، آنگاه این تسبیح را که ثوابش در زیادتی شماره نمی شود. و ما میزان ثواب آن را به خاطر رعایت اختصار بیان نکردیم بگو:

صوت *** سُبْحَانَ اللّه قَبْلَ کُلِّ أَحَدٍ، وَ سُبْحَانَ اللّه بَعْدَ کُلِّ أَحَدٍ، وَ سُبْحَانَ اللّه مَعَ کُلِّ أَحَدٍ، وَ سُبْحَانَ اللّه یَبْقَی رَبُّنَا وَ یَفْنَی کُلُّ أَحَدٍ، وَ سُبْحَانَ اللّه تَسْبِیحا یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ فَضْلاً کَثِیراً قَبْلَ کُلِّ أَحَدٍ، وَ سُبْحَانَ اللّه تَسْبِیحا یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ فَضْلا کَثِیرا بَعْدَ کُلِّ أَحَدٍ، وَ سُبْحَانَ اللّه تَسْبِیحاً یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ فَضْلا کَثِیرا مَعَ کُلِّ أَحَدٍ،

منزّه است خدا، پیش از هرکس، و منزّه است خدا پس از هرکس، و منزّه است خدا با هرکس و منزّه است خدا، پاینده است پروردگار ما، و فنا می پذیرد هرکس، و منزّه است خدا، تنزیهی که فزونی می گیرد بر تنّزیه تنزیه کنندگان فزونی بسیار پیش از هرکس، و منزّه است خدا، تنزیهی که فزونی می گیرد بر تنزیه تنزیه کنندگان فزونی بسیار پس از هرکس، و منزّه است خدا تنزیهی که فزونی می گیرد بر تنزیه تنزیه کنندگان فزونی بسیار به همراه هرکس،

وَ سُبْحَانَ اللّه تَسْبِیحاً یَفْضُلُ تَسْبِیحَ الْمُسَبِّحِینَ، فَضْلاً کَثِیراً لِرَبِّنَا الْبَاقِی، وَ یَفْنَی کُلُّ أَحَدٍ وَ سُبْحَانَ اللّه تَسْبِیحاً لا یُحْصَی وَ لا یُدْرَىٰ، وَ لا یُنْسَىٰ وَ لا یَبْلَىٰ وَ لا یَفْنَىٰ، وَ لَیْسَ لَهُ مُنْتَهىٰ وَ سُبْحَانَ اللّه تَسْبِیحاً یَدُومُ بِدَوَامِهِ، وَ یَبْقَی بِبَقَائِهِ، فِی سِنِی الْعَالَمِینَ، وَ شُهُورِ الدُّهُورِ، وَ أَیَّامِ الدُّنْیَا، وَ سَاعَاتِ اللَّیْلِ وَ النَّهَارِ، وَ سُبْحَانَ اللّه أَبَدَ الْأَبَدِ، وَ مَعَ الْأَبَدِ مِمَّا لا یُحْصِیهِ الْعَدَدُ، وَ لا یُفْنِیهِ الْأَمَدُ، وَ لا یَقْطَعُهُ الْأَبَدُ، وَ تَبَارَکَ اللّه أَحْسَنُ

و منزّه است خدا، تنزیهی که فزونی میگیرد بر تنزیه، تنزیه کنندگان فزونی بسیار، برای پروردگار ما پاینده است و هیچ کس نپاید، و منزّه است خدا تنزیهی که شمرده نشود، و دانسته نگردد و فراموش نشود و کهنه نمی گردد. و فانی نمی شود، و برایش نهایتی نباشد، و منزّه است خدا تنزیهی که دوام یابد به دوامش، و باقی ماند به بقایش در امتداد سالهای جهانیان، و ماههای روزگاران، و روزهای دنیا و ساعات شب و روز، و منزّه است خدا به ابدیت ابد، و همپای ابد، آن تنزیهی که آن را عددی شماره نکند، و مدّتی فنایش نکند، و سرانجامی قطعش نکند، و بزرگ است خدا نیکوترین

الْخَالِقِینَ.

آفرینندگان.

سپس بگو:

وَ الْحَمْدُ للّه قَبْلَ کُلِّ أَحَدٍ، وَ الْحَمْدُ للّه بَعْدَ کُلِّ أَحَدٍ.

و سپاس خدای را پیش از هرکس، و سپاس خدای را پس از هرکس

تا آخر دعا، ولی به جای هر سُبحانَ اللّه بگو: ٱلْحَمْدُ للّه و چون به اَحسَنُ الخالِقینَ رسیدی بگو: «لا اِلهَ اِلاَّ اللّه قَبلَ کُلِّ اَحَدٍ» تا آخر که بجای سُبحانَ اللّه «لا اِلهَ اِلاَّ اللّه» می گویی، و پس از آن بگو: «اللّه اَکبَرُ قَبلَ کُلِّ اَحَدٍ» تا آخر که بجای سُبحانَ اللّه: (اللّه اَکبَرُ) می گویی. سپس می خوانی دعای «اللّهمَّ مَنْ تَعَبَّأَ وَ تَهَیَّأَ» را که در اعمال شب جُمعه گذشت پس بخوان دعای علی بن الحسین (عَلَيهِمَا السَّلَامُ) را که شیخ طوسی در کتاب «مصباح المتهجّد» ذکر فرموده:

«اللّهمَّ أَنْتَ اللّه رَبُّ الْعَالَمِینَ»

: