اعمال شبهای دهه ی آخر ماه رمضان
به هر صورت از این شب شروع کند به خواندن دعاهای
شبهای دهه آخر ماه که از جمله آن ها این دعاست که شیخ کلینی در کتاب کافی از امام صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) روایت کرده: که در دهه آخر ماه رمضان در هر شب بخوان:
صوت *** أَعُوذُ بِجَلالِ وَجْهِکَ الْکَرِیمِ، أَنْ یَنْقَضِیَ عَنِّی شَهْرُ رَمَضَانَ، أَوْ یَطْلُعَ الْفَجْرُ مِنْ لَیْلَتِی هَذِهِ، وَ لَکَ قِبَلِی ذَنْبٌ أَوْ تَبِعَةٌ تُعَذِّبُنِی عَلَیْهِ.
پناه می آورم به عظمت ذات کریمت، از اینکه ماه رمضان از من سپری شود، یا سپیده این شب طلوع کند، و از سوی من نزد تو گناهی یا نتیجه کاری مانده باشد، که مرا بر آن عذاب نمایی
کفعمی در حاشیه «بَلَد الاَمین» نقل کرده که امام صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) در هر شب از دهه آخر این ماه پس از نمازهای واجب و مستحب می خواندند:
اَللّٰهُمَّ أَدِّعَنَّا حَقَّ مَا مَضىٰ مِنْ شَهْرِ رَمَضانَ، وَ اغْفِرْ لَنا تَقْصِيرَنا فِيهِ، وَ تَسَلَّمْهُ مِنَّا مَقْبُولاً، وَ لَا تُؤاخِذْنا بِإِسْرافِنا عَلَىٰ أَنْفُسِنا، وَ اجْعَلْنا مِنَ الْمَرْحُومِينَ، وَ لَا تَجْعَلْنا مِنَ الْمَحْرُومِينَ.
خدایا از ما حق آنچه را که از ماه رمضان گذشته ادا فرما، و کوتاهی ما را از عبادت در این ماه بیامرز و ماه رمضان را از ما پذیرفته تحویل گیر، و ما را از زیاده روی های بر علیه خویشتن مؤاخذه مکن، و از رحمت شدگان قرار ده، نه از محرومان.
و فرموده: هرکه این دعا را بخواند، خدا تقصیری که در گذشته از ماه رمضان از او سر زده بیامرزد، و او را در باقیمانده ماه از گناهان بازدارد.
سیّد ابن طاووس در کتاب «اقبال» از ابن ابی عمیر از مرازم نقل کرده: امام صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ)
در هر شب از دهه آخر این ماه می خواند:
اَللّٰهُمَّ إِنَّكَ قُلْتَ فِى كِتابِكَ الْمُنْزَلِ: «شَهْرُ رَمَضٰانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ، هُدىً لِلنّٰاسِ وَ بَيِّنٰاتٍ مِنَ الْهُدىٰ وَ الْفُرْقٰانِ» ؛ فَعَظَّمْتَ حُرْمَةَ شَهْرِ رَمَضانَ، بِما أَنْزَلْتَ فِيهِ (مِنَ) الْقُرْآنِ، وَ خَصَصْتَهُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ، وَ جَعَلْتَها خَيْراً مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ. اَللّٰهُمَّ وَ هٰذِهِ أَيَّامُ شَهْرِ رَمَضانَ قَدِ انْقَضَتْ، وَ لَيالِيهِ قَدْ تَصَرَّمَتْ، وَ قَدْ صِرْتُ يَا إِلٰهِى مِنْهُ إِلىٰ مَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّى، وَ أَحْصىٰ لِعَدَدِهِ مِنَ الْخَلْقِ أَجْمَعِينَ، فَأَسْأَلُكَ بِما سَأَلَكَ بِهِ مَلائِكَتُكَ الْمُقَرَّبُونَ، وَ أَنْبِياؤُ ك الْمُرْسَلُونَ،
خدایا تو در کتاب نازل شده ات فرمودی: ماه رمضان، ماهی که قرآن برای هدایت مردم در آن نازل شده و دلایلی روشن از هدایت و تمیز دادن حق از باطل است، با نازل کردن قرآن در آن حرمتش را بزرگ شمردی، و آن را به شب قَدر اختصاص دادی، شبی که آن را از هزار ماه ماه بهتر قرار دادی. خدایا این روزهای ماه رمضان است که گذشت، و شبهای آن است که از دست رفت، من از این ماه چنان شده ام که تو از من به آن داناتری، و شماره آن را از تمام آفریدگانت شمارنده تری، در نتیجه از تو درخواست می کنم به آنچه از تو درخواست کردند فرشتگان مقرّبت، و پیامبران مرسلت،
وَ عِبَادُکَ الصَّالِحُونَ ؛ أَنْ تُصَلِّىَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَفُكَّ رَقَبَتِى مِنَ النَّارِ، وَ تُدْخِلَنِى الْجَنَّةَ برَحْمَتِكَ، وَ أَنْ تَتَفَضَّلَ عَلَىَّ بِعَفْوِكَ وَ كَرَمِكَ، وَ تَتَقَبَّلَ تَقَرُّبِى، وَ تَسْتَجِيبَ دُعائِى، وَ تَمُنَّ عَلَىَّ بِالْأَمْنِ يَوْمَ الْخَوْفِ، مِنْ كُلِّ هَوْلٍ أَعْدَدْتَهُ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ.
و بندگان شایسته ات، این که بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی، و وجودم را از آتش آزاد کنی، و به رحمتت به بهشتم وارد نمایی، و به عفو و کرمت بر من تفضّل آری، و نزدیک جویی ام را بپذیری، و دعایم را به اجابت رسانی، و به امان دادنم در روز وحشت، از هر هراسی که برای قیامتم آماده ساخته ای بر من منت نهی،
إِلٰهِى وَ أَعُوذُ بِوَجْهِكَ الْكَرِيمِ، وَ بِجَلالِكَ الْعَظِيمِ أَنْ يَنْقَضِىَ أَيَّامُ شَهْرِ رَمَضانَ وَ لَيالِيهِ وَ لَكَ قِبَلِى تَبِعَةٌ أَوْ ذَنْبٌ تُؤاخِذُنِى بِهِ، أَوْ خَطِيئَةٌ تُرِيدُ أَنْ تَقْتَصَّها مِنِّى لَمْ تَغْفِرْها لِى، سَيِّدِى سَيِّدِى سَيِّدِى، أَسْأَلُكَ يَا لَا إِلٰهَ إِلّا أَنْتَ إِذْ لَا إِلٰهَ إِلّا أَنْتَ،
خدایا به ذات کریم و به جلال بزرگت پناه می آورم، از اینکه روزها و شبهای ماه رمضان سپری گردد، و برای من نزد تو نتیجه کاری یا گناهی باشد که مرا به سبب آن مؤاخذه کنی، یا خطایی که بخواهی انتقامش را از من بگیری، و مرا در آن ها نیامرزیده باشی، ای آقای من، ای آقای من، ای آقای من از تو می خواهم که معبودی جز تو نیست، آنگاه که معبودی جز تو نبود،
إِنْ كُنْتَ رَضِيتَ عَنِّى فِى هٰذَا الشَّهْرِ، فَازْدَدْ عَنِّى رِضاً، وَ إِنْ لَمْ تَكُنْ رَضِيتَ عَنِّى فَمِنَ الْآنَ فَارْضَ عَنِّى، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ، يَا اللّٰهُ يَا أَحَدُ يَا صَمَدُ، يَا مَنْ لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ، وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ. و بسیار بگو يَا مُلَيِّنَ الْحَدِيدِ لِداوُدَ عَلَيهِ السَّلَامُ، يَا كاشِفَ الضُّرِّ وَ الْكُرَبِ الْعِظامِ، عَنْ أَيُّوبَ عَلَيهِ السَّلَامُ، أَيْ مُفَرِّجَ هَمِّ يَعْقُوبَ عَلَيهِ السَّلَامُ، أَيْ مُنَفِّسَ غَمِّ يُوسُفَ عَلَيهِ السَّلَامُ، صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، كَما أَنْتَ أَهْلُهُ أَنْ تُصَلِّىَ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ ؛ وَ افْعَلْ بِى مَا أَنْتَ أَهْلُهُ، وَ لَا تَفْعَلْ بِى مَا أَنَا أَهْلُهُ.
اگر در این ماه از من خشنود بوده ای، بر خشنودی ات از من بیفزا، و اگر خشنود نبوده ای از هم اکنون از من خشنود شو ای مهربان ترین مهربانان، ای خدا، ای یکتا، ای بینیاز، ای که نزاییده و زاده نشده، و احدی برایش همتا نبود. و بسیار بگو: ای نرم کننده آهن برای داود (درود بر او)، ای بردارنده بدحالی و بلاهای بزرگ از ایّوب (درود بر او)، ای از بین برنده اندوه شدید یعقوب (درود بر او)، ای زایل کننده غم یوسف (درود بر او)، درود فرست بر محمّد و خاندان محمّد، چنان که تو سزاواری که درود فرستی بر جمله آنان، و با من چنان کن که تو شایسته آنی نه چنان که من سزاوار آنم.
و از جمله این دعاها دعایی است که در کتاب «کافی» به صورت روایت مستند، و در کتاب «مقنعه» و «مصباح» بدون ذکر سند نقل شده: که در شب اوّل از دهه سوم، یعنی در صوت *** شب بیست ویکم بخوان:
يَا مُولِجَ اللَّيْلِ فِى النَّهارِ، وَ مُولِجَ النَّهارِ فِى اللَّيْلِ، وَ مُخْرِجَ الْحَيِّ مِنَ الْمَيِّتِ، وَ مُخْرِجَ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ، يَا رازِقَ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ، يَا اللّٰهُ يَا رَحْمانُ، يَا اللّٰهُ يَا رَحِيمُ، يَا اللّٰهُ يَا اللّٰهُ يَا اللّٰهُ لَكَ الْأَسْماءُ الْحُسْنىٰ، وَ الْأَمْثالُ الْعُلْيا، وَ الْكِبْرِياءُ وَ الْآلاءُ، أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّىَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ أَنْ تَجْعَلَ اسْمِى فِى هٰذِهِ اللَّيْلَةِ فِى السُّعَداءِ، وَ رُوحِى مَعَ الشُّهَداءِ، وَ إِحْسانِى فِى عِلِّيِّينَ، وَ إِساءَتِى مَغْفُورَةً، وَ أَنْ تَهَبَ لِى يَقِيناً تُباشِرُ بِهِ قَلْبِى، وَ إِيماناً يُذْهِبُ الشَّكَّ عَنِّى، وَ تُرْضِيَنِى بِما قَسَمْتَ لِى، وَ آتِنا فِى الدُّنْيا حَسَنَةً، وَ فِى الْآخِرَةِ حَسَنَةً، وَ قِنا عَذابَ النَّارِ الْحَرِيقِ، وَ ارْزُقْنِى فِيها ذِكْرَكَ وَ شُكْرَكَ وَ الرَّغْبَةَ إِلَيْكَ، وَ الْإِنابَةَ،
ای وارد کننده شب و روز، و وارد کننده روزوشب، و بیرون آورنده زنده از مرده، و بیرون آورنده مرده از زنده، ای روزی دهنده بی حساب به هرکه خواهی، ای خدا، ای مهربان، ای خدا ای خدا، ای بخشنده، ای خدا، ای خدا، ای خدا، براین نام های نیکوتر، و نمونه های برتر و بزرگ منشی و نعمتها، از تو می خواهم بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی، و قرار دهی نامم را در این شب از گروه سعات مندان، و روحم را با شهیدان، و نیکوکاری ام را در بلندترین مقام بهشت، و بدکاری ام را آمرزیده، و بر من یقینی ببخشی که دلم همراه آن باشد، و ایمانی که دودلی را از من بردارد، و خشنودم نمایی به آنچه نصیبم کردی، و ما را در دنیا و آخرت پاداش نیکو عنایت کن، و از آتش سوزان حفظ فرما، و در این شب ذکر و شکر و رغبت به سویت، و توبه
وَ التَّوْفِیقَ لِمَا وَفَّقْتَ لَهُ مُحَمَّدا وَ آلَ مُحَمَّدٍ، عَلَیْهِ وَ عَلَيهِم السَّلَامُ).
و توفیق آنچه که محمّد و خاندان محمّد (درود خدا بر او و ایشان) را به آن موفق نمودی نصیب من فرما.
: