Misbah Library

فضیلت و اعمال شب نیمه شعبان

شب سیزدهم: اوّل لیالی بیض [شبهای روشن که عبارتند از شبهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم] است، و کیفیت نماز شب سیزدهم و دو شب بعد در اعمال ماه رجب بیان شد.

شب نیمه شعبان: شب بسیار مبارکی است، از امام صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) روایت شده که از امام باقر (عَلَيهِ السَّلَامُ) از فضیلت شب نیمه

شعبان سؤال شد، ایشان فرمود: این شب پس از شب قَدر برترین شبهاست. در این شب خدا فضل خود را بر بندگان سرازیر می کند، و آنان را به بخشش و کرم خویش می آمرزد، پس در تقرّب جستن به سوی خدای تعالی در آن بکوشید، که آن شبی است که خدا به ذات مقدّس خود سوگند یاد کرده، که سائلی را از درگاه خویش با دست خالی بازنگرداند مادام که انجام معصیتی را درخواست نکند، و شب نیمه شعبان شبی است که حق تعالی آن را برای ما قرار داد و در عوض شب قَدر که آن را مخصوص پیامبر (صَلَّى اللّه عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَسَلَّمَ) فرمود، پس در دعای و ثنا بر خدای تعالی کوشش کنید...، تا آخر خبر. از جمله برکات این شب مبارک، ولادت با سعادت حضرت سلطان عصر امام زمان (ارواحنا له الفداء) است که در سحر چنین شبی در سال دویست وپنجاه وپنج هجری قمری در سُرَّمن رأی [سامرّای کنونی] واقع شد، و باعث فزونی شرافت این شب مبارک گشت. برای این شب چند عمل دارد است: اوّل: غسل کردن که باعث تخفیف گناهان است. دوّم: شب زنده داری به نماز و دعا و استغفار، چنان که امام زین العابدین (عَلَيهِ السَّلَامُ) انجام می دادند، و در روایت آمده: هرکه

این شب را به راز و نیاز و عدابت بپردازد دل او نمیرد در روزی که دل ها بمیرند. سوّم: زیارت امام حسین (عَلَيهِ السَّلَامُ) که افضل اعمال این شب است و باعث آمرزش گناهان است، و هرکه میل دارد تا ارواح صدوبیست وچهار هزار پیامبر با او دست آشنایی دهند، در این شب امام حسین (عَلَيهِ السَّلَامُ) را زیارت کند، کم ترین حدّ زیارت آن حضرت ان است که بر بالای بامی برآید و به جانب راست و چپ نظر کند، سپس سر به جانب آسمان برآرد، و با این کلمات حضرت را زیارت کند:

السَّلامُ عَلَیْکَ یَا أَبَا عَبْدِ اللّه السَّلامُ عَلَیْکَ وَ (رَحمهُ اللّه) وَ بَرَکَاتُهُ

درود بر تو ای ابا عبد اللّه، درود و رحمت و برکات خدا بر تو

و هرکس در هر کجا باشد و در هر زمان آن حضرت را به این شیوه زیارت کند، امید است که پاداش حجّ و عمره برای او نوشته شود. و ما زیارت مخصوص این شب را در باب زیارات به خواست خدا ذکر خواهیم نمود. [صفحه 1084]

چهارم: خواندن دعایی که شیخ و سیّد نقل کرده اند، و به منزله زیارت امام زمان (صلوات اللّه علیه) است:

اللّهمَّ بِحَقِّ لَیْلَتِنَا [هٰذِهِ] وَ مَوْلُودِهَا وَ حُجَّتِکَ، وَ مَوْعُودِهَا

خدای به حق این شب و مولود در آن، و به حق حجتّت و موعود او،

الَّتِى قَرَنْتَ إِلىٰ فَضْلِها فَضْلاً، فَتَمَّتْ كَلِمَتُكَ صِدْقاً وَ عَدْلاً، لَامُبَدِّلَ لِكَلِماتِكَ، وَ لَا مُعَقِّبَ لِآياتِكَ، نُورُكَ الْمُتَأَلِّقُ، وَ ضِياؤُكَ الْمُشْرِقُ، وَ الْعَلَمُ النُّورُ فِى طَخْياءِ الدَّيْجُورِ، الْغائِبُ الْمَسْتُورُ جَلَّ مَوْلِدُهُ، وَ كَرُمَ مَحْتِدُهُ، وَ الْمَلائِكَةُ (فَالْمَلائِكَةُ) شُهَّدُهُ، وَ اللّٰهُ ناصِرُهُ وَ مُؤَيِّدُهُ، إِذا آنَ مِيعادُهُ، وَ الْمَلائِكَةُ أَمْدادُهُ، سَيْفُ اللّٰهِ الَّذِى لَا يَنْبُو، وَ نُورُهُ الَّذِى لَايَخْبُو، وَ ذُو الْحِلْمِ الَّذِى لَايَصْبُو، مَدارُ الدَّهْرِ، وَ نَوامِيسُ الْعَصْرِ، وَ وُلاةُ الْأَمْرِ، وَ الْمُنَزَّلُ عَلَيْهِمْ مَا يَتَنَزَّلُ (ینزِلُ) فِى لَيْلَةِ الْقَدْرِ،

که به فضیلتش فضیلت دیگری را قرین ساختی، پس کامل شد کلمه ات به راستی و عدالت، برای کلماتت دگرگون سازی نیست، و برای آیاتت پس زنده ای نمی باشد، نور درخشانت، و پرتو فروزانت، و نشانه روشنت در شب تاریک، آن غایب پوشیده از نظر، که عظیم بوده ولادتش، و شریف است اصل و نسبش، فرشتگان گواه اویند، و خدا یاور و تأیید کننده اش آنگاه که وعده ظهورش در رسد و فرشتگان مددکاران اویند، شمشیر خداست که کند نشود، و نور حق است که خاوش نگردد، و با بردباری است که کاری بی منطق انجام ندهند، مدار روزگار است. [پدرانش] نوامیس عصر، و متولّیان حکومت حق اند، نازل شده بر آنان آنچه در شب قَدر نازل می شود،

وَأَصْحابُ الْحَشْرِ وَ النَّشْرِ، تَراجِمَةُ وَحْيِهِ، وَ وُلاةُ أَمْرِهِ وَ نَهْيِهِ. اَللّٰهُمَّ فَصَلِّ عَلَىٰ خاتِمِهِمْ وَ قائِمِهِمُ الْمَسْتُورِ عَنْ عَوالِمِهِمْ. اَللّٰهُمَّ وَ أَدْرِكْ بِنا أَيَّامَهُ وَ ظُهُورَهُ وَ قِيامَهُ، وَ اجْعَلْنا مِنْ أَنْصارِهِ، وَ اقْرِنْ ثارَنا بِثارِهِ، وَ اكْتُبْنا فِى أَعْوانِهِ وَ خُلَصائِهِ، وَ أَحْيِنا فِى دَوْلَتِهِ ناعِمِينَ، وَ بِصُحْبَتِهِ غانِمِينَ،

اصحاب حشر و نشرند، و مفسّران وحی خدا، و والیان امر و نهی حق. خدایا! بر خاتم و قائمشان که پوشیده از عوالم ایشان است درود فرست. خدایا! ما را به درک ایام او و ظهور و قیامش نایل فرما، و از یارانش قرارمان ده، و خوخواهی او قرین کن، و ما را در شمار یاران و دل دادگانش ثبت فرما، و در دولتش شاد و خرّم زنده بدار، و از همنشینی اش بهره مند ساز

وَبِحَقِّهِ قائِمِينَ، وَ مِنَ السُّوءِ سالِمِينَ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ، وَ اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعالَمِينَ، وَ صَلَواتُهُ عَلَىٰ سَيِّدِنا مُحَمَّدٍ، خاتَمِ النَّبِيِّينَ وَ الْمُرْسَلِينَ، وَ عَلَىٰ أَهْلِ بَيْتِهِ الصَّادِقِينَ، وَ عِتْرَتِهِ النَّاطِقِينَ، وَ الْعَنْ جَمِيعَ الظَّالِمِينَ، وَ احْكُمْ بَيْنَنا وَ بَيْنَهُمْ يَا أَحْكَمَ الْحاكِمِينَ.

و برپادارنده حقش قرارمان ده، و از بدیها به سلامت بدار، ای مهربان ترین مهربانان، و سپاس خدای را پروردگار عالمیان، و درودهای بی پایان خدا بر آقایمان محمّد خاتم پیامبران و رسولان، و بر اهل بیت راستگو و خاندان حق گویش باد، و خدا لعنت فرست بر همه ستمکاران، و بین ما و بین آنان داوری کن، ای داورترین داوران.

پنجم: شیخ از اسماعیل بن فضیل هاشمی روایت کرده که گفت: حضرت صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) این دعا را به من تعلیم داد که آن را در شب نیمه شعبان بخوانم:

اَللّٰهُمَ أَنْتَ الْحَیُّ الْقَیُّومُ، الْعَلِیُّ الْعَظِیمُ، الْخَالِقُ الرَّازِقُ، الْمُحْیِی الْمُمِیتُ، الْبَدِیءُ الْبَدِیعُ، لَکَ الْجَلالُ وَ لَکَ الْفَضْلُ، وَ لَکَ الْحَمْدُ وَ لَکَ الْمَنُّ، وَ لَکَ الْجُودُ وَ لَکَ الْکَرَمُ، وَ لَکَ الْأَمْرُ وَ لَکَ الْمَجْدُ وَ لَکَ الشُّکْرُ، وَحْدَکَ لا شَرِیکَ لَکَ، یَا وَاحِدُ یَا أَحَدُ یَا صَمَدُ یَا مَنْ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ، وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ اغْفِرْ لِی

خدایا تویی زنده به خود پاینده برتر بزرگ، آفریننده روزی بخش، زندگی بخش میراننده، آغاز کننده پدیدآورنده، بزرگی توراست، برتری توراست، سپاس از آن توست، نعمت و جود، کرم و فرمان، بزرگواری و شکر تنها توراست، یگانه ای، شریکی برای تو نیست، ای یگانه ای یکتا، ای مقصود خلق، ای آن که نزاده و زاده نشده و برایش همتایی نبوه، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و مرا بیامرز

وَارْحَمْنِى، وَ اكْفِنِى مَا أَهَمَّنِى، وَ اقْضِ دَيْنِى، وَ وَسِّعْ عَلَىَّ فِى رِزْقِى، فَإِنَّكَ فِى هٰذِهِ اللَّيْلَةِ كُلَّ أَمْرٍ حَكِيمٍ تَفْرُقُ، وَ مَنْ تَشاءُ مِنْ خَلْقِكَ تَرْزُقُ، فَارْزُقْنِى وَ أَنْتَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ، فَإِنَّكَ قُلْتَ وَ أَنْتَ خَيْرُ الْقائِلِينَ النَّاطِقِينَ: «وَاسْأَلُوا اللّٰهَ مِنْ فَضْلِهِ» فَمِنْ فَضْلِكَ أَسْأَلُ، وَ إِيَّاكَ قَصَدْتُ، وَ ابْنَ نَبِيِّكَ اعْتَمَدْتُ، وَ لَكَ رَجَوْتُ، فَارْحَمْنِى يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

و به من رحمت آر، و نیازهای مهمّ مرا کفایت فرما، بدهکاری ام را ادا کن، روزی ام را وسعت ده، به درستی که تو در این شب هر کار استواری را مقدّر می کنی، و هرکه از خلق خود را بخواهی روزی می دهی، پس مرا روزی ده که تو بهترین روزی دهندگانی، تو گفتی و تو بهترین گوینده و سخنگویی: «از فضل خدا بخواهید» بنابر این از فضلت می خواهم، و تو را قصد کردم و به فرزند پیامبرت اعتماد نمودم، و به تو امید بستم، بر من رحم کن، ای مهربان ترین مهربانان.

ششم: دعایی را بخواند که حضرت رسول (صَلَّى اللّه عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَسَلَّمَ) در این شب می خواندند:

اَللّٰهُمَّ اقْسِمْ لَنا مِنْ خَشْيَتِكَ، مَا يَحُولُ بَيْنَنا وَ بَيْنَ مَعْصِيَتِكَ، وَ مِنْ طاعَتِكَ مَا تُبَلِّغُنا بِهِ رِضْوانَكَ، وَ مِنَ الْيَقِينِ مَا يَهُونُ عَلَيْنا بِهِ مُصِيباتُ الدُّنْيا. اَللّٰهُمَّ أَمْتِعْنا بِأَسْماعِنا وَ أَبْصارِنا وَ قُوَّتِنا مَا أَحْيَيْتَنا وَ اجْعَلْهُ الْوارِثَ مِنَّا، وَ اجْعَلْ ثارَنا عَلَىٰ مَنْ ظَلَمَنا، وَ انْصُرْنا عَلَىٰ مَنْ عادانا، وَ لَا تَجْعَلْ مُصِيبَتَنا فِى دِينِنا، وَ لَا تَجْعَلِ الدُّنْيا أَكْبَرَ هَمِّنا،

خدایا از خشیتت چنان نصیب ما کن، که بین ما و نافرمانی تو حایل شود، و از طاعتت آنچه که ما را به خشنودی ات برساند، و از یقین به قَدری که گرفتاری های دنیا را بر ما آسان سازد، خدایا مار را به گوشهای مان و دیدگانمان و نیروهایمان تا گاهی که ما را زنده میداری بهره مند گردان، و آن را وارث ما قرار بده، و انتقام ما را بر عهده کسی قرار ده که بر ما ستم روا داشته، و ما را بر کسی که با ما دشمنی ورزیده یاری ده، و مصیبت ما را در دین ما قرار نده، و دنیا را بزرگ ترین اندیشه و نهایت دانش ما قرار مده،

وَلَا مَبْلَغَ عِلْمِنا، وَ لَا تُسَلِّطْ عَلَيْنا مَنْ لَايَرْحَمُنا، بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ.

و آن را که به ما رحم نمی کند بر ما چیره مکن، به مهربانی ات ای مهربان ترین مهربانان.

این دعا دعای جامع و کاملی است که خواندن آن در اوقات دیگر هم، مغتنم است، و از کتاب «عوالی اللئالی» چنین روایت شده که حضرت رسول (صَلَّى اللّه عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَسَلَّمَ) همواره این دعا را می خواندند.

هفتم: بخواند صلوات هر روز را که هنگام زوال [هنگام ظهر شرعی] می خواند: اللّهم صلّ علی محمّد و ال محمّد شجرة النّبوّة و موضع الرّسالة... »

هشتم: دعای کمیل را بخواند که ورودش در این شب است، و به طور کامل در باب اوّل گذشت.

نهم: هر یک از ذکرهای «سُبحانَ اللّه» و «اَلحَمدُ للّه» و «اللّه اَکبَرُ» و «لا اِلهَ اِلَاّ اللّه» را صد مرتبه بگوید، تا خدای تعالی همه گناهان گذشته او را بیامرزد، و حاجتهای دنیا و آخرت او را برآورد.

ابو یحیی در ضمن خبری در فضیلت شب نیمه شعبان روایت کرده است که گفت: به مولای خود امام صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) گفتم: بهترین دعاها در این شب کدام است؟ فرمود: هرگاه نماز عشا را بجا آوردی، دو رکعت نماز به این ترتیب بخوان در رکعت اول سوره «حَمد» و سوره «کافِرون» و در رکعت دوم سوره «حَمد» و سوره «تَوحید» و چون سلام دادی، بگو: «سُبحانَ اللّه» سی وسه مرتبه، و «اَلحَمدُ للّه» سی وسه مرتبه و «اللّه أَكْبَرُ» سی وچهار مرتبه، سپس بگو:

يَا مَنْ إِلَيْهِ مَلْجَأُ الْعِبادِ فِى الْمُهِمَّاتِ، وَ إِلَيْهِ يَفْزَعُ الْخَلْقُ فِى الْمُلِمّاتِ، يَا عالِمَ الْجَهْرِ وَ الْخَفِيّاتِ، [و] يَا مَنْ لَاتَخْفىٰ عَلَيْهِ خَواطِرُ الْأَوْهامِ وَ تَصَرُّفُ الْخَطَراتِ، يَا رَبَّ الْخَلائِقِ وَ الْبَرِيَّاتِ، يَا مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ الْأَرَضِينَ وَ السَّماواتِ، أَنْتَ اللّٰهُ لَا إِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، أَمُتُّ إِلَيْكَ بِلا إِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، فَيا لا إِلٰهَ إِلّا أَنْتَ اجْعَلْنِى فِى هٰذِهِ اللَّيْلَةِ مِمَّنْ نَظَرْتَ إِلَيْهِ فَرَحِمْتَهُ، وَ سَمِعْتَ دُعاءَهُ فَأَجَبْتَهُ، وَ عَلِمْتَ اسْتِقالَتَهُ فَأَقَلْتَهُ، وَ تَجاوَزْتَ عَنْ سالِفِ خَطِيئَتِهِ،

ای آن که پناه بندگان در سختی ها به سوی اوست، و بندگان در رخدادهای ناگوار به سوی او پناه می برند، ای دانای آشکار و نهان، ای آن که خیالات وهم و فکر، و آنچه را اوهام در نظر می آورد بر او پنهان نمی ماند، ای پروردگار خلایق و آفریده ها، ای آن که ملکوت زمین ها و آسمان ها به دست اوست، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، به اینکه معبودی جز تو نیست توسّل می جویم، پس ای آن که معبودی جز تو نیست، مرا در این شب از کسانی قرار ده که به ایشان نظر کردی و به آنان رحم نمودی، و دعایشان را شنیدی پس اجابت کردی و درخواست گذشت از گناهشان را دانستی، پس ایشان را آمرزیدی، و از خطای گذشته و گناه بزرگشان

وَ عَظِيمِ جَرِيرَتِهِ، فَقَدِ اسْتَجَرْتُ بِكَ مِنْ ذُنُوبِى، وَ لَجَأْتُ إِلَيْكَ فِى سَتْرِ عُيُوبِى. اَللّٰهُمَّ فَجُدْ عَلَىَّ بِكَرَمِكَ وَ فَضْلِكَ، وَ احْطُطْ خَطاياىَ بِحِلْمِكَ وَ عَفْوِكَ، وَ تَغَمَّدْنِى فِى هٰذِهِ اللَّيْلَةِ بِسابِغِ كَرامَتِكَ، وَ اجْعَلْنِى فِيها مِنْ أَوْلِيائِكَ الَّذِينَ اجْتَبَيْتَهُمْ لِطاعَتِكَ، وَ اخْتَرْتَهُمْ لِعِبادَتِكَ، وَ جَعَلْتَهُمْ خالِصَتَكَ وَ صِفْوَتَكَ

درگذشتی، به تحقیق از گناهانم به تو پناه آوردم، و برای پرده پوشی عیب هایم به تو پناهنده شدم، خدایا! با کرم و فضلت بر من ببخش، و به بردباری و گذشت خطاهایم را بریز، و مرا در این شب با کرامت کاملت فرو پوشان، و از اولیایت که برای طاعتت برگزیدی، و برای عبادتت اختیار کردی و خالص و برگزیده درگاهت نمودی قرار ده.

اللّهمَّ اجْعَلْنِی مِمَّنْ سَعَدَ جَدُّهُ، وَ تَوَفَّرَ مِنَ الْخَیْرَاتِ حَظُّهُ، وَ اجْعَلْنِی مِمَّنْ سَلِمَ فَنَعِمَ، وَ فَازَ فَغَنِمَ، وَ اکْفِنِی شَرَّ مَا أَسْلَفْتُ، وَ اعْصِمْنِی مِنَ الازْدِیَادِ فِی مَعْصِیَتِکَ، وَ حَبِّبْ إِلَیَّ طَاعَتَکَ، وَ مَا یُقَرِّبُنِی مِنْکَ، وَ یُزْلِفُنِی عِنْدَکَ. سَیِّدِی، إِلَیْکَ یَلْجَأُ الْهَارِبُ، وَ مِنْکَ یَلْتَمِسُ الطَّالِبُ، وَ عَلَی کَرَمِکَ یُعَوِّلُ الْمُسْتَقِیلُ التَّائِبُ، أَدَّبْتَ عِبَادَکَ بِالتَّکَرُّمِ، وَ أَنْتَ أَکْرَمُ الْأَکْرَمِینَ، وَ أَمَرْتَ بِالْعَفْوِ عِبَادَکَ، وَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ، اللّهمَّ فَلا تَحْرِمْنِی مَا رَجَوْتُ

خدایا! مرا از کسانی که کوشش شان قرین سعادت شد، و بهره شان از خیرات کامل گشت قرار ده، و نیز مرا از کسانی قرار ده که سلامت یافتند و نعمت پذیر و رستگار گشته پس بهره بردند، و مرا از گزند آنچه پشت سر گذاردم کفایت فرما، و از زیاده روی در معصیتت نگاه دار، طاعتت و هر آنچه مرا به تو نزدیک می سازد و مقرّب درگاهت می نماید محبوب من قرار ده، سرورم هر فراری به تو پناه می آورد، و هر جوینده به تو التماس می کند، و هر عذرخواه توبه کار بر کرم تو تکیه می زند، بندگانت را با احترام گذرادن به آنان ادب کردی و تو کریم ترین کریمانی، و بندگانت را دستور به گذشت دادی و تویی آمرزنده مهربان. خدایا! مرا نسبت به آنچه از کرمت امیدوارم

مِنْ کَرَمِکَ، وَ لا تُؤْیِسْنِی مِنْ سَابِغِ نِعَمِکَ، وَ لا تُخَیِّبْنِی مِنْ جَزِیلِ قِسَمِکَ، فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ لِأَهْلِ طَاعَتِکَ، وَ اجْعَلْنِی فِی جُنَّةٍ مِنْ شِرَارِ بَرِیَّتِکَ، رَبِّ إِنْ لَمْ أَکُنْ مِنْ أَهْلِ ذَلِکَ، فَأَنْتَ أَهْلُ الْکَرَمِ وَ الْعَفْوِ وَ الْمَغْفِرَةِ،

بی بهره مکن، و از نعمتهای کاملت ناامید مساز، و از بهره فراوانت که در این شب برای اهل طاعتت مقرّر نموده ای بی نصیب مکن، و مرا از شرار مخلوقاتت در سپر استواری قرار ده، پرودگارا هرچند سزاوار آن همه عنایت نباشم، ولی تو اهل کرم و گذشت آمرزشی،

وَ جُدْ عَلَیَّ بِمَا أَنْتَ أَهْلُهُ، لا بِمَا أَسْتَحِقُّهُ، فَقَدْ حَسُنَ ظَنِّی بِکَ، وَ تَحَقَّقَ رَجَائِی لَکَ، وَ عَلِقَتْ نَفْسِی بِکَرَمِکَ، فَأَنْتَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ، وَ أَکْرَمُ الْأَکْرَمِینَ، اللّهمَّ وَ اخْصُصْنِی مِنْ کَرَمِکَ بِجَزِیلِ قِسَمِکَ، وَ أَعُوذُ بِعَفْوِکَ مِنْ عُقُوبَتِکَ، وَ اغْفِرْ لِیَ الذَّنْبَ الَّذِی یَحْبِسُ عَلَیَّ الْخُلُقَ، وَ یُضَیِّقُ عَلَیَّ الرِّزْقَ، حَتَّی أَقُومَ بِصَالِحِ رِضَاکَ، وَ أَنْعَمَ بِجَزِیلِ عَطَائِکَ وَ أَسْعَدَ بِسَابِغِ نَعْمَائِکَ، فَقَدْ لُذْتُ بِحَرَمِکَ، وَ تَعَرَّضْتُ لِکَرَمِکَ، وَ اسْتَعَذْتُ بِعَفْوِکَ مِنْ عُقُوبَتِکَ، وَ بِحِلْمِکَ مِنْ غَضَبِکَ، فَجُدْ بِمَا سَأَلْتُکَ، وَ أَنِلْ مَا الْتَمَسْتُ مِنْکَ، أَسْأَلُکَ بِکَ لا بِشَیْءٍ هُوَ أَعْظَمُ مِنْکَ.

بر من چنان که شایسته آنی مرحمت فرما، نه چنان که سزاوار آنم، زیرا گمانم به تو نیکو است، و امیدم تو برجا، و به کرمت آویخته ام، پس تو مهربان ترین مهربانانی، و کریم ترین کریمانی، خدایا! خاص گردان مرا از روی کرمت به فراوانی روزی، و پناه می آورم به عفوت از عقابت، و بیامرز بر من گناهی را که زشت خویی آورد، و روزی را بر من تنگ می کند، تا به خشنودی درخورت بپا خیزم، و به فراوانی عطایت متنعم شوم، و به نعمت های کاملت خوشبخت گردم، هرآینه به آستانت پناه آوردم، و متعرّض کرمت شدم، و به عفوت از مجازاتت، و به بردباری ات از خشمت پناه بردم، پس ببخش مرا آنچه که از تو درخواست نمودم، و به من برسان آنچه را از تو خواهش کردم، از تو می خواهم به حق خودت نه به چیزی که بزرگتر از تو باشد که چیزی بزرگتر از تو نیست.

آنگاه به سجده می روی و می گویی: «یا رَبِّ»

پروردگارا

بیست مرتبه، «یا اللّه»

خدایا

هفت مرتبه، «

لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللّه»

جنبش و نیرویی جز به خدا نیست

هفت مرتبه، «ماشاءَ اللّه»

خواست خواست خدا است

ده مرتبه:، «

لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللّه»

نیرویی جز به خدا نیست

ده مرتبه:، پس صلوات می فرستی بر پیامبر و آل او (عَلَيهِم السَّلَامُ). و از خدا حاجت خود را می خواهی، پس سوگند به خدا که اگر در پی این عمل، به عدد قطرات باران حاجت بخواهی هرآینه خدا (عزّ و جلّ) به کرم فراگیر و فضل بزرگش، آن حاجت را به تو می رساند.

یازدهم: شیخ طوسی و کفعمی فرموده اند که در این شب این دعا را بخواند:

إِلَهِی تَعَرَّضَ لَکَ فِی هَذَا اللَّیْلِ الْمُتَعَرِّضُونَ، وَ قَصَدَکَ الْقَاصِدُونَ، وَ أَمَّلَ فَضْلَکَ وَ مَعْرُوفَکَ الطَّالِبُونَ، وَ لَکَ فِی هَذَا اللَّیْلِ نَفَحَاتٌ وَ جَوَائِزُ، وَ عَطَایَا وَ مَوَاهِبُ، تَمُنُّ بِهَا عَلَی مَنْ تَشَاءُ مِنْ عِبَادِکَ وَ تَمْنَعُهَا مَنْ لَمْ تَسْبِقْ لَهُ الْعِنَایَةُ مِنْکَ، وَ هَا أَنَا ذَا عُبَیْدُکَ الْفَقِیرُ إِلَیْکَ، الْمُؤَمِّلُ فَضْلَکَ وَ مَعْرُوفَکَ، فَإِنْ

الهی در این شب روی آوردند به سوی تو روی آورندگان، و قصد تو نمودند قصدکنندگان، و فضل و احسانت را آرزو کردند جویندگان، از جانب تو در این شب نسیم های رحمت و هدایا و عطاها و مواهبی است که به هرکس از بندگانت بخواهی تفضّل می کنی، و از هرکس که پیشینه عنایتت شامل حال او نگشته باز می داری، هم اینک من این بنده کوچک تو، نیازمند به تو، احسان و نیکی ات را آرزومندم،

کُنْتَ یَا مَوْلایَ تَفَضَّلْتَ فِی هَذِهِ اللَّیْلَةِ، عَلَی أَحَدٍ مِنْ خَلْقِکَ، وَ عُدْتَ عَلَیْهِ بِعَائِدَةٍ مِنْ عَطْفِکَ، فَصَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، الطَّیِّبِینَ الطَّاهِرِینَ، الْخَیِّرِینَ الْفَاضِلِینَ، وَ جُدْ عَلَیَّ بِطَوْلِکَ وَ مَعْرُوفِکَ، یَا رَبَّ الْعَالَمِینَ ؛ وَ صَلَّی اللّه عَلَی مُحَمَّدٍ خَاتَمِ النَّبِیِّینَ، وَ آلِهِ الطَّاهِرِینَ، وَ سَلَّمَ تَسْلِیماً ؛ إِنَّ اللّه حَمِیدٌ مَجِیدٌ. اللّهمَّ إِنِّی أَدْعُوکَ کَمَا أَمَرْتَ، فَاسْتَجِبْ لِی کَمَا وَعَدْتَ ؛ إِنَّکَ لا تُخْلِفُ الْمِیعَادَ.

چنانچه ای مولای من در جایگاهی که در این شب بر یکی از بندگانت احسان نمودی، و بر او جایزه ای عطا کردی، پس بر محمّد و خاندان محمّد که پاکان و پاکیزگان و نیکوکاران و برترینند درود فرست، و از نعمت و نیکی ات بر من ببخش ای پروردگار جهانیان، و درود خدا و سلام بسیار بر محمّد خاتم پیامبران و خاندان پاکش باد، به درستی که خدا ستوده و بزرگوار است. خدایا! تو را می خوانم آنچنان که فرمان دادی، پس دعایم را به اجابت برسان همانطورکه وعده فرمودی، که تو هرگز از وعده خویش تخلّف نکنی.

و این دعایی است که در سحرها در پی نماز شفع خوانده می شود. دوازدهم: بعد از هر دو رکعت از نماز شب و شفع، و بعد از دعاهای وتر دعایی را که شیخ طوسی و سیّد ابن طاووس روایت کرده اند بخواند. سیزدهم: سجده ها و دعاهایی را که از رسول خدا (صَلَّى اللّه عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَسَلَّمَ) روایت شده بجا آورد از جمله روایتی است که شیخ از حمّاد بن عیسی از ابان بن تغلب روایت کرده که گفت، امام صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) فرمودند: شب نیمه شعبانی فرا رسید، رسول خدا در آن شب در منزل عایشه بود، چون شب به نیمه رسید از

بستر خود برای عبادت برخاست، هنگامی که عایشه بیدار شد، دریافت که پیامبر از خوابگاه خویش بیرون رفته، وی را همچون اغلب زنان وسوسه گرفت، گمان کرد آن حضرت نزد همسر دیگری از همسرانش رفته، از جا برخاست و چادرش را بر خود پیچید و سوگند به خدا که چادر او از ابریشم و کتان نبود، تارش از مو، و پودش از کرک شتر مایه داشت، حجره به حجره در حجره های زنان رسول خدا جستجو می کرد، در این میان که در جستجوی آن حضرت بود، ناگهان نگاهش به رسول خدا افتاد که مانند جامه ای بر زمین چسبیده در حال سجده است، به نزدیک آن حضرت رفت، شنید در سجده اش چنین می گوید:

صوت *** سَجَدَ لَکَ سَوَادِی وَ خَیَالِی، وَ آمَنَ بِکَ فُؤَادِی، هَذِهِ یَدَایَ وَ مَا جَنَیْتُهُ عَلَی نَفْسِی ؛ یَا عَظِیمُ تُرْجَی لِکُلِّ عَظِیمٍ، اغْفِرْ لِیَ الْعَظِیمَ ؛ فَإِنَّهُ لا یَغْفِرُ الذَّنْبَ الْعَظِیمَ. إِلّا الرَّبُّ الْعَظِیمُ.

همه هستی و اندیشه ام برایت سجده کرد، و دلم به تو ایمان آورد، این است دستانم و آنچه بر خود جنایت کردم ای بزرگی که برای هر کار بزرگی به او امید است، از من گناه بزرگ را بیامرز، زیرا گناه بزرگ را جز پروردگار بزرگ نمی آمرزد.

سپس سر مبارک خویش را از سجده برداشت، و دوباره به سجده برگشت، عایشه شنید که آن حضرت می گوید:أَعُوذُ بِنُورِ

پناه می آورم به نور

وَجْهِکَ، الَّذِی أَضَاءَتْ لَهُ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرَضُونَ، وَ انْکَشَفَتْ لَهُ الظُّلُمَاتُ، وَ صَلَحَ عَلَیْهِ أَمْرُ الْأَوَّلِینَ وَ الْآخِرِینَ، مِنْ فُجْأَةِ نَقِمَتِکَ، وَ مِنْ تَحْوِیلِ عَافِیَتِکَ، وَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِکَ. اللّهمَّ ارْزُقْنِی قَلْباً تَقِیّاً نَقِیّاً، وَ مِنَ الشِّرْکِ بَرِیئا، لا کَافِراً وَ لا شَقِیّاً.

جلوه ات که آسمان ها و زمین ها بر آن روشن شد، و تاریکی ها با آن برطرف گشت، و با ان کار گذشتگان و آیندگان اصلاح شد، از فرا رسیدن عذاب نابهنگامت و از دگرگونی عافیتت، و از زایل شدن نعمتت. خدایا! دل با تقوا و صفا یافته، و بیزار از شرک، نه کافر و بدبخت روزی من گردان.

سپس دو طرف روی خود را بر خاک نهاد و گفت:

عَفَّرْتُ وَجْهِی فِی التُّرَابِ، وَ حُقَّ لِی أَنْ أَسْجُدَ لَکَ.

روی خویش را به خاک ساییدم، و مرا سزاست که تو را سجده کنم.

آنگاه که رسول خدا (صَلَّى اللّه عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَسَلَّمَ) خواست به اطاق برگردد، عایشه با شتاب به جانب بستر خویش رفت، و هنگامی که رسول خدا (صَلَّى اللّه عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَسَلَّمَ) به خوابگاه خویش آمد، شنید که عایشه بلند نفس می زند، فرمود: این بلند نفس زند چیست؟ آیا ندانستی که امشب چه شبی است؟ این شب نیمه شعبان است که در آن روزی ها قسمت می شود، و زمان مرگ اشخاص ثبت می گردد، و نام کسانی که باید به حج بروند نوشته می شود، به درستی که خدای تعالی آمرزد از میان خلق خود بیش از عدد موهای بزهای قبیله کلب را، و در این شب خدای تعالی فرشتگان را از عالم بالا به سوی مکه در زمین

می فرستد. چهاردهم: نماز جناب جعفر طیّار را بجا آورد، چنان که شیخ از امام رضا (عَلَيهِ السَّلَامُ) روایت کرده. پانزدهم: نمازهای این شب را بجا آورد که بسیار است، از جمله نمازی است که ابو یحیی صنعانی از امام باقر و امام صادق (عَلَيهِمَا السَّلَامُ) روایت کرده، و همچنین سی نفر از کسانی که مورد اطمینان و اعتماد هستند از آن دو بزرگوار روایت کرده اند که هرگاه شب نیمه شعبان فرا رسید چهار رکعت نماز بجا آور به این ترتیب که در هر رکعت سوره «حَمد» و پس از آن صد مرتبه سوره «تَوحید» را بخوان. و چون فارغ شدی بگو:

اللّهمَّ إِنِّی إِلَیْکَ فَقِیرٌ، وَ مِنْ عَذَابِکَ خَائِفٌ مُسْتَجِیرٌ، اللّهمَّ لا تُبَدِّلْ اسْمِی، وَ لا تُغَیِّرْ جِسْمِی، وَ لا تَجْهَدْ بَلائِی، وَ لا تُشْمِتْ بِی أَعْدَائِی ؛ أَعُوذُ بِعَفْوِکَ مِنْ عِقَابِکَ، وَ أَعُوذُ بِرَحْمَتِکَ مِنْ عَذَابِکَ، وَ أَعُوذُ بِرِضَاکَ مِنْ سَخَطِکَ، وَ أَعُوذُ بِکَ مِنْکَ، جَلَّ ثَنَاؤُکَ، أَنْتَ کَمَا أَثْنَیْتَ عَلَی نَفْسِکَ، وَ فَوْقَ

خدایا! نیازمند به توام، و از عذابت بیمناک و به تو پناهنده ام، خدایا! نامم را از گروه بندگان به گروهی دیگر تبدیل مکن، جسمم را تغیر مده، آزمونم را سخت مکن، دشمن شادم مساز، پناه می آورم به عفوت از مجازاتت، و به رحمتت از عذابت، و به خشنویت از خشمت، و به تو از تو، ثنایت بس بزرگ است، تو چنانی که خود بر خویش ثنا کردی و برتر از

مَا یَقُولُ الْقَائِلُونَ.

آنچه گویندگان گویند.

و بدان که برای خواندن صد رکعت نماز در این شب به این ترتیب که در هر رکعت سوره «حَمد» یک مرتبه و سوره «تَوحید» ده مرتبه: خوانده شود، فضیلت بسیار بسیار وارد شده، و در اعمال ماه رجب دستور العمل شش رکعت نماز در این شب با سوره های «حَمد» و «تَبارَک» و «یس» و «تَوحید» گذشت.

: