اعمال مخصوص روزها و شبهای ماه رجب
شب اولّ: شب شریفی است، و در آن چند عمل وارد است: اوّل: چون هلال ماه را مشاهده کند بگوید:
اَللّٰهُمَّ أَهِلَّهُ عَلَيْنا بِالْأَمْنِ وَ الْاِيمانِ وَ السَّلامَةِ وَ الْإِسْلامِ، رَبِّي وَ رَبُّكَ اللّٰهُ عَزَّوَجَلَّ.
خدایا! شروع این ماه را بر ما با ایمنی و ایمان و سلامت و اسلام قرار ده، (ای ماه) پروردگار من و تو خدای عزّتمند و پر شکوه است.
و روایت شده: رسول خدا (صَلَّى اللّه عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَسَلَّمَ) هنگامی که هلال ماه رجب را می دید می گفت:
اَللّٰهُمَّ بارِكْ لَنا فِي رَجَبٍ وَ شَعْبانَ، وَ بَلِّغْنا شَهْرَ رَمَضانَ، وَ أَعِنَّا عَلَى الصِّيامِ، وَ الْقِيامِ، وَ حِفْظِ اللِّسانِ، وَ غَضِّ الْبَصَرِ، وَ لَا تَجْعَلْ حَظَّنا مِنْهُ الْجُوعَ وَ الْعَطَشَ.
خدایا برای ما در ماه رجب و شعبان برکت قرار ده، و ما را به ماه رمضان برسان، و بر روزه رمضان و بیداری شب و نگهداری زبان و فروبستن چشم کمک فرما، و بهره ما را از ماه رمضان، گرسنگی و تشنگی قرار مده.
دوّم: چنان که بعضی از علما فرموده اند غسل کند. از رسول خدا (صَلَّى اللّه عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَسَلَّمَ) روایت شده: هر که ماه رجب را بیابد، و در اوّل و وسط و آخر آن غسل کند پس از انجام آن مانند روزی که از مادر متولد شده بود از گناهان خود بیرون آمده و پاک می شود. سوم: حضرت حسین (عَلَيهِ السَّلَامُ) را زیارت کند.
چهارم: پس از نماز مغرب بیست رکعت نماز به جای آورد، به این ترتیب که در هر هر رکعت پس از سوره «حَمد» یک مرتبه سوره «تَوحید» را خوانده، و پس از هر دو رکعت سلام دهد، تا خود و اهل و اولاد و مالش محفوظ بماند، و از عذاب قبر ایمنی یابد و از صراط به سرعت برق بدون حسابرسی بگذرد. پنجم: پس از نماز عشاء دو رکعت نماز به جای آورد به این صورت که در رکعت اوّل پس از سوره «حَمد» یک مرتبه سوره «اَلَم نَشرَح» و سه بار سوره «تَوحید» را بخواند و در رکعت دوّم سوره «حَمد» و سوره های «اَلَم نَشرَح» و «قُل هُوَ اللّه اَحَدٌ» و «قُل اَعوذُ بِرَبِ الفَلَق» و «قُل اَعوذُ بِرَبِّ النّاس»را هرکدام یک بار بخواند، و هنگامی که سلام نماز را داد سی مرتبه بگوید: «لا اِلهَ اِلَاّ اللّه» و سی مرتبه صلوات فرستد، تا حق تعالی همانند روزی که از مادر متولدّ شده، گناهان او را بیامرزد و پاکش نماید. ششم: سی رکعت نماز به این ترتیب که در هر رکعت پس از سوره «حَمد» یک مرتبه سوره«قُل یا اَیُّهَا الکافِرونَ»و سه مرتبه سوره «قُل هُوَ اللّه اَحَدٌ»را بخواند، هفتم: عملی را که شیخ در کتاب «مصباح المتهجد» ذکر کرده به جای آورد. شیخ
در آن کتاب فرموده: عمل شب اوّل رجب: ابو البختری وَهَب بن وَهَب از حضرت صادق (عَلَيهِ السَّلَامُ) از پدر بزرگوارش (عَلَيهِ السَّلَامُ) از جدّش (عَلَيهِ السَّلَامُ) از امیر المؤمنین (عَلَيهِ السَّلَامُ) روایت کرده، که برای آن حضرت خوشایند بود، که خود را چهار شب در طول سال از هر کاری فارغ سازد، و آن شبها را به عبادت زنده بدارد و آن چهار شب عبارتند از: شب اوّل رجب، شب نیمه شعبان، شب عید فطر و شب عید قربان. از حضرت جواد (عَلَيهِ السَّلَامُ) روایت شده که مستحبّ است هرکسی این دعا را در شب اوّل رجب بعد از نماز عشاء آخر بخواند:
اَللّٰهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُك بِأَنَّكَ مَلِكٌ، وَ أَنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ مُقْتَدِرٌ، وَ أَنَّكَ مَا تَشاءُ مِنْ أَمْرٍ يَكُونُ. اَللّٰهُمَّ إِنِّى أَتَوَجَّهُ إِلَيْكَ بِنَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ نَبِيِّ الرَّحْمَةِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ. يَا مُحَمَّدُ، يَا رَسُولَ اللّٰهِ، إِنِّى أَتَوَجَّهُ بِكَ إِلَى اللّٰهِ رَبِّكَ وَ رَبِّى لِيُنْجِحَ لِى بِكَ طَلِبَتِى. اَللّٰهُمَّ بِنَبِيِّكَ مُحَمَّدٍ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمْ أَنْجِحْ طَلِبَتِى.
خدایا! از تو درخواست می کنم به حق اینکه تو فرمانروایی و بر هر کاری توانایی، و هر کاری که بخواهی می شود، خدایا! من به تو رو می کنم به وسیله پیامبرت محمّد، پیامبر رحمت، درود خدا بر او و خاندانش ای محمّد ای فرستاده خدا، من برای توجه به خدای پروردگارت و پروردگارم، به تو روی می آورم، تا خدا به سبب تو حاجتم را برآورد خدای به حق محمّد و پیشوایان از اهل بینش که درود خدا بر او و بر آنان حاجتم را برآورد
سپس حاجتت را از خدا بخواه. علی بن حدید روایت کرده که حضرت موسی بن جعفر (عَلَيهِمَا السَّلَامُ) پس از فراغت از نماز شب در حال سجده چنین میگفت:
لَكَ الْمَحْمَدَةُ إِنْ أَطَعْتُكَ، وَ لَكَ الْحُجَّةُ إِنْ عَصَيْتُكَ، لَاصُنْعَ لِى وَ لَا لِغَيْرِى فِى إِحْسانٍ إِلّا بِكَ، يَا كائِنُ [کَائِنا] ققَبْلَ كُلِّ شَىْءٍ، وَ يَا مُكَوِّنَ كُلِّ شَىْءٍ، إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ. اَللّٰهُمَّ إِنِّى أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَدِيلَةِ عِنْدَ الْمَوْتِ، وَ مِنْ شَرِّ الْمَرْجِعِ فِى الْقُبُورِ، وَ مِنَ النَّدامَةِ يَوْمَ الْآزِفَةِ، فَأَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّىَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَجْعَلَ عَيْشِى عِيشَةً نَقِيَّةً، وَ مِيْتَتِى مِيتَةً سَوِيَّةً، وَ مُنْقَلَبِى مُنْقَلَباً كَرِيماً غَيْرَ مُخْزٍ وَ لَا فاضِحٍ. اللّهمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْأَئِمَّةِ، یَنَابِیعِ الْحِکْمَةِ،
شکر و سپاس تنها از آن توست اگر از تو اطاعت کردم و حجّت و برهان تنها از آن توست اگر تو را معصیت کردم، در نیکی کردن نه کاری از من ساخته است و نه از غیر من جز به عنایت تو، ای هستی پیش از هرچیز، ای هستی بخش هر چیز، تو بر هر کاری توانایی خدایا! از انحراف و ناباوری به هنگام مرگ، و از گزند بازگشت در گورها، و از پشیمانی در روز قیامت به تو پناه می آورم، از تو می خواهم بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی، و قرار دهی زندگی ام را زندگی پاکی، و مرگم را مرگی معتدل، و بازگشتگاهم را بازگشتگاهی کریمانه که در آن خواری و رسوایی نباشد. خدایا! بر محمّد و خاندانش درود فرست، آن امامانی که چشمه های حکمت،
وَ أُوْلِى النِّعْمَةِ، وَ مَعادِنِ الْعِصْمَةِ، وَ اعْصِمْنِى بِهِمْ مِنْ كُلِّ سُوءٍ، وَ لَا تَأْخُذْنِى عَلَىٰ غِرَّةٍ وَ لَا عَلَىٰ غَفْلَةٍ، وَ لَا تَجْعَلْ عَواقِبَ أَعْمالِى حَسْرَةً، وَ ارْضَ عَنِّى، فَإِنَّ مَغْفِرَتَكَ لِلظَّالِمِينَ وَ أَنَا مِنَ الظَّالِمِينَ. اللّهمَّ اغْفِرْ
و صاحبان نعمت، و ریشه های عصمت اند، و مرا به وسیله آنان از هر بدی نگهدار، و در حالت غرور و غفلت مگیر، و سرانجام کارهایم را حسرت و اندوه قرار مده، و از من راضی شو، زیرا همانا آمرزشت برای ستمگاران است و من از ستمکارانم، خدایا! بر من بیامرز
لِى مَا لَايَضُرُّكَ، وَ أَعْطِنِى مَا لَايَنْقُصُكَ، فَإِنَّكَ الْوَسِيعُ رَحْمَتُهُ، الْبَدِيعُ حِكْمَتُهُ، وَ أَعْطِنِى السَّعَةَ وَ الدَّعَةَ، وَ الْأَمْنَ وَ الصِّحَّةَ، وَ البُّخُوعَ وَ الْقُنُوعَ، وَ الشُّكْرَ وَ الْمُعافاةَ وَ التَّقْوىٰ وَ الصَّبْرَ وَ الصِّدْقَ عَلَيْكَ وَ عَلَىٰ أَوْلِيائِكَ وَ الْيُسْرَ وَ الشُّكْرَ، وَ اعْمُمْ بِذٰلِكَ يَا رَبِّ أَهْلِى وَ وَلَدِى وَ إِخْوانِى فِيكَ وَ مَنْ أَحْبَبْتُ وَ أَحَبَّنِى وَ وَلَدْتُ وَ وَلَدَنِى مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَ الْمُؤْمِنِينَ يَا رَبَّ الْعالَمِينَ.
آنچه را به تو زیان نمیرساند، و به من عطا کن آنچه را که کاستیات ندهد، همانا رحمتت گسترده و حکمتت نوین است. خدایا! و به من مرحمت فرما: گشایش، راحتی، امنیت، سلامت، فروتنی، قناعت، سپاسگذاری، تندرستی کامل، پرواپیشگی، شکیبائی، راستی بر تو و دوستانت، آسانی، شکر، و همه اینها را پروردگارا به خانواده و فرزند و برادان دینی ام و هرکه را دوست دارم و دوستم دارد، و هرکه فرزندم باشد و فرزندش باشم از مسلمانان و مؤمنان عمومیت ده، ای پروردگار جهانیان.
ابن اَشَیم گفته: وقت خواندن این دعا پس از هشت رکعت نماز شب و پیش از نماز وتر است، پس از آن سه رکعت وتر را به جای میآوری چون سلام دادی، در حالتی که نشسته ای بگو:
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى لَاتَنْفَدُ خَزائِنُهُ، وَ لَا يَخافُ آمِنُهُ، رَبِّ إِنِ ارْتَكَبْتُ الْمَعاصِىَ فَذٰلِكَ ثِقَةٌ مِنِّى بِكَرَمِكَ، إِنَّكَ تَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِكَ، وَ تَعْفُو عَنْ سَيِّئاتِهِمْ وَ تَغْفِرُ الزَّلَلَ، وَ إِنَّكَ (فإِنَّكَ) مُجِيبٌ لِدَاعِيكَ وَ مِنْهُ قَرِيبٌ، وَ أَنَا تائِبٌ
إِلَيْكَ مِنَ الْخَطايا، وَ راغِبٌ إِلَيْكَ فِى تَوْفِيرِ حَظِّى مِنَ الْعَطايا، يَا خالِقَ الْبَرايا، يَا مُنْقِذِى مِنْ كُلِّ شَدِيدَةٍ (شِدَّهٍ)، يَا مُجِيرِى مِنْ كُلِّ مَحْذُورٍ، وَفِّرْ عَلَىَّ السُّرُورَ، وَ اكْفِنِى شَرَّ عَواقِبِ الْأُمُورِ، فَأَنْتَ (فَاِنَّکَ) اللّٰهُ عَلَىٰ نَعْمائِكَ وَ جَزِيلِ عَطائِكَ مَشْكُورٌ، وَ لِكُلِّ خَيْرٍ مَذْخُورٌ.
سپاس خدای را که خزانه هایش پایان نمی پذیرد، و آن که را امان دهد هرگز نمی ترسد، پرودگارا اگر مرتکب گناهانی شدم در اثر اطمینانم به کرم تو بود، همانا توبه بندگان را می پذیری، و از بدیهایشان در می گذری، و لغزش ها را می آمرزی، همانا تو خواننده ات را اجابت می نمایانی، و به او نزدیکی، و من از خطاها تنها به جانب تو باز می گردم، و در کامل کردن بهره ام از عطاها تنها به سوی تو رغبت دارم، ای آفریننده آفریدگان، ای نجات بخش من از هر سختی، ای پناه من از هرچه که هراسناک گردم خوشحالی ام را فراوان کن، و مرا از بدفرجامی در کارها کفایت فرما، تویی خدایی که بر نعمت ها و عطاهای فراوانت سپاس شده، و برای هر خیری ذخیره بندگانی.
و آگاه باش علما برای هر شب این ماه نماز مخصوصی ذکر کرده اند، که مقام را گنجایش نقل آن نیست.
: