Misbah Library
علامه محمدباقر مجلسی 3 332
ترجمهٔ فارسی: گروه مترجمان، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور

إنزال الأمر منه إلى سماء الدنيا لأن العرش هو المكان الذي ينتهى إليه بأعمال العباد من السدرة المنتهى إليه و قد يجعل اللّٰه عز و جل السماء الدنيا في الثلث الأخير من الليل و في ليالي الجمعة مسافة الأعمال في ارتفاعها أقرب منها في سائر الأوقات إلى العرش و قوله يري أولياءه نفسه فإنه يعني بإظهار بدائع فطرته فقد جرت العادة بأن يقال للسلطان إذا أظهر قوة و قدرة و خيلا و رجلا قد أظهر نفسه و علی ذلك دل الكلام و مجاز اللفظ.

نازل کردن فرمان از سوی خدا به آسمان دنیاست زیرا عرش مکانی است که اعمال بندگان از سدرة المنتهی به آن می رسد و خداوند آسمان دنیا را در یک سوم آخر شب و در شبهای جمعه مسافت نزدیک تری نسبت به سایر اوقات برای ارتفاع اعمال به سوی عرش قرار داده است.واین سخن امام علیه السلام که: «خودش را به اولیائش نشان می دهد» یعنی با اظهار عجایب خلقتش، چرا که عادت بر این جاری شده که وقتی سلطانی قوت و قدرت و سپاه و لشگری از خود نشان می دهد گفته می شود: خودش را نشان داد. و این بنا بر استعاره و مجاز در کلام است.

أقول: من قوله قال السائل إلى آخر كلامه لم يكن في أكثر النسخ و ليس في الإحتجاج أيضا.

مؤلف: از «قال السائل» تا آخر کلام صدوق در اکثر نسخه ها و نیز در احتجاج نبود.

«36»-يد، التوحيد أَبِی عَنْ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ عِيسَى وَ ابْنِ هَاشِمٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَلِيٍّ الْيَعْقُوبِيِّ ١ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ: أَتَی رَسُولَ اللَّهِ صلى اللّٰه عليه و آله يَهُودِيٌّ يُقَالُ لَهُ سبحت ٢ [سُبَّخْتُ فَقَالَ لَهُ يَا مُحَمَّدُ جِئْتُ أَسْأَلُكَ عَنْ رَبِّكَ فَإِنْ أَجَبْتَنِي عَمَّا أَسْأَلُكَ عَنْهُ وَ إِلَّا رَجَعْتُ فَقَالَ لَهُ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَقَالَ أَيْنَ رَبُّكَ فَقَالَ هُوَ فِي كُلِّ مَكَانٍ ٣ وَ لَيْسَ هُوَ فِي شَيْ ءٍ مِنَ الْمَكَانِ بِمَحْدُودٍ قَالَ فَكَيْفَ هُوَ فَقَالَ وَ كَيْفَ أَصِفُ رَبِّي بِالْكَيْفِ وَ الْكَيْفُ مَخْلُوقٌ وَ اللَّهُ لَا يُوصَفُ بِخَلْقِهِ قَالَ فَمَنْ يَعْلَمُ أَنَّكَ نَبِيٌّ قَالَ فَمَا بَقِيَ حَوْلَهُ حَجَرٌ وَ لَا مَدَرٌ وَ لَا غَيْرُ ذَلِكَ إِلَّا تَكَلَّمَ بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ يَا شَيْخُ إِنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ ٤

توحید: امام صادق علیه السلام فرمود: یک یهودی که به او «سبخت» می گفتند به خدمت رسول خدا صلی الله علیه و آله آمد و گفت: یا محمد آمده ام که تو را از پروردگارت سؤال کنم پس اگر سؤالم را جواب دادی [ایمان می آورم] و اگر نه بر می گردم. حضرت فرمود: از هر چه خواهی سؤال کن. گفت: پروردگارت در کجا است؟ فرمود: در هر مکانی هست و در جای معینی از مکان نیست که محدود باشد گفت: او چگونه است؟ فرمود: چگونه پروردگار خود را وصف کنم به چگونگی و حال آنکه چگونگی مخلوق است که خدا آن را آفریده و خدا به آفریده خود موصوف نمی شود. گفت: پس از کجا دانسته شود که تو پیغمبری؟ امام صادق علیه السلام فرمود: در گرداگرد آن حضرت هیچ سنگ و کلوخی و غیر آن نماند مگر آنکه به زبان عربی روشن و فصیح گفت: ای پیرمرد به درستی که او رسول خدا است.

(١)1- بالياء المثناة كما هو المحكی عن الإيضاح أو بالباء الموحدة نسبة إلى بعقوبا قرية من قرى البغداد علی ما حكی عن الشهيد الثاني رحمه اللّٰه، و هو داود بن علی الهاشمي المترجم في ص 115 من رجال النجاشيّ بقوله: داود بن علی اليعقوبي الهاشمي أبو عليّ بن داود، روى عن أبي الحسن موسى عليه السلام، و قيل: روی عن الرضا عليه السلام، له كتاب يرويه جماعة، منهم عيسى بن عبد اللّٰه العمري.با یاء دونقطه چنانکه از الإیضاح نقل شده، یا با باء یک‌نقطه، نسبت به «بعقوبا» از روستاهای بغداد، بنا بر آنچه از شهید ثانی رحمه الله نقل شده. و او داود بن علی هاشمی است که نجاشی در ص ۱۱۵ رجال خود چنین معرفی‌اش کرده: داود بن علی یعقوبی هاشمی، ابوعلی بن داود، از امام موسی علیه السلام روایت کرده و گفته شده از امام رضا علیه السلام نیز روایت کرده است؛ کتابی دارد که گروهی آن را روایت می‌کنند، از جمله عیسی بن عبدالله عمری.
(٢)2- اختلفت النسخ في ضبطه ففي بعضها «سبحت» بالباء الموحدة ثمّ الحاء المهملة، و في بعض آخر بالباء و الخاء المعجمة، و في البحار المطبوع شجت «شبخت خ ل» و ضبط بضم السين و الباء و سكون الحاء المهملة، و بضم السين و سكون الباء و فتح الحاء، و بضم السين و سكون الباء و ضم الخاء المعجمة، و علی أي حال كان رجلا من ملوك فارس، و كان ذربا، كما يأتي في حديث آخر.نسخه‌ها در ضبط آن اختلاف دارند: در برخی «سبحت» با باء و سپس حاء، در برخی دیگر با باء و خاء، و در بحار چاپی «شجت» و در نسخه‌بدل «شبخت». و به ضمّ سین و باء و سکون حاء، و به ضمّ سین و سکون باء و فتح حاء، و به ضمّ سین و سکون باء و ضمّ خاء ضبط شده است. به هر حال او مردی از پادشاهان فارس بود و زبان‌آور و تیزسخن، چنانکه در حدیثی دیگر خواهد آمد.
(٣)3- في حديث آخر له: فقال: هو في كل مكان موجود بآياته.در حدیثی دیگر از او آمده است: «هو فی کل مکان موجود بآیاته».
(٤)4- و في نسخة: يا سبحت إنّه رسول اللّٰه.و در نسخه‌ای: «یا سبحت إنّه رسول اللّٰه».