Misbah Library
علامه محمدباقر مجلسی 1 48

كتاب المسائل لعلي بن جعفر و فهرست الشيخ منتجب الدين و إنما لم نرمز لها إما لذكرها بتمامها في محالها كما عرفت أو لقلة رجوعنا إليها لكون أكثر أخبارها عامية أو لكون حجم الكتاب قليلا و أخباره يسيرة أو لعدم الاعتماد التام عليه أو لغير ذلك من الجهات و الأغراض.

کتاب المسائل علی بن جعفر و فهرست شیخ منتجب‌الدین. و برای آن‌ها رمز ننهادیم، یا به سبب آوردنشان به‌تمامی در جای‌های خود، چنان‌که دانستی؛ یا به سبب اندکی رجوع ما بدان‌ها، چون بیشتر اخبارشان عامی است؛ یا به سبب کمی حجم کتاب و اندک بودن اخبارش؛ یا به سبب نبود اعتماد کامل بر آن؛ یا به سبب دیگر جهات و اغراض.

ثم اعلم أنا إنما تركنا إيراد أخبار بعض الكتب المتواترة في كتابنا هذا كالكتب الأربعة لكونها متواترة مضبوطة لعله لا يجوز السعي في نسخها و تركها و إن احتجنا في بعض المواضع إلى إيراد خبر منها فهذه رموزها كا للكافي يب للتهذيب صا للإستبصار يه لمن لا يحضره الفقيه و عند وصولنا إلى الفروع نترك الرموز و نورد الأسماء مصرحة إن شاء اللّٰه تعالى لفوائد تختص بها لا تخفى على أولى النهى و كذا نترك هناك الاختصارات التي اصطلحناها في الأسانيد في الفصل الآتي لكثرة الاحتياج إلى السند فيها.

سپس بدان که ما آوردن اخبار برخی کتاب‌های متواتر را در این کتاب خود وانهادیم — مانند کتب اربعه — چون متواتر و ضبط‌شده‌اند، چندان که شاید کوشش در نسخه‌برداری و وانهادن آن‌ها روا نباشد. و اگر در برخی جاها به آوردن خبری از آن‌ها نیاز افتد، این رمزهای آن‌هاست: «کا» برای الکافی؛ «یب» برای التهذیب؛ «صا» برای الاستبصار؛ «یه» برای من لا یحضره الفقیه. و چون به فروع برسیم، رمزها را وامی‌نهیم و نام‌ها را آشکارا می‌آوریم، ان شاء الله تعالی، به سبب فایده‌هایی که ویژهٔ آنجاست و بر خردمندان پوشیده نیست. و همچنین در آنجا اختصارهایی را که در اسناد در فصل آینده اصطلاح کرده‌ایم وامی‌نهیم، به سبب نیاز فراوان به سند در آن مباحث.

الفصل الرابع في بيان ما اصطلحنا عليه للاختصار في الأسناد

فصل چهارم: در بیان آنچه برای اختصار در اسناد اصطلاح کرده‌ایم

مع التحرز عن الإرسال المفضي إلى قلة الاعتماد فإن أكثر المؤلفين دأبهم التطويل في ذكر رجال الخبر لتزيين الكتاب و تكثير الأبواب و بعضهم يسقطون الأسانيد فتنحط الأخبار بذلك عن درجة المسانيد فيفوت التميز بين الأخبار في القوة و الضعف و الكمال و النقص إذ بالمخبر يعرف شأن الخبر و بالوثوق على الرواة يستدل على علو الرواية و الأثر فاخترنا ذكر السند بأجمعه مع رعاية غاية الاختصار بالاكتفاء عن المشاهير بذكر والدهم أو لقبهم أو محض اسمهم خاليا عن النسبة إلى الجد و الأب و ذكر الوصف و الكنية و اللقب و بالإشارة إلى جميع السند إن كان مما يتكرر كثيرا في الأبواب برمز و علامة و اصطلاح ممهد في صدر الكتاب لئلا يترك في كتابنا شي ء من فوائد الأصول فيسقط بذلك عن درجة كمال القبول.

— همراه با پرهیز از ارسالی که به کمی اعتماد می‌انجامد. زیرا شیوهٔ بیشتر مؤلفان درازگویی در ذکر رجال خبر است، برای آراستن کتاب و افزودن ابواب؛ و برخی اسناد را می‌اندازند، پس اخبار بدین سبب از درجهٔ مسندات فرو می‌افتد و تمایز میان اخبار در قوت و ضعف و کمال و نقص از دست می‌رود — چرا که شأن خبر به خبردهنده شناخته می‌شود و بلندی روایت و اثر با اعتماد بر راویان استدلال می‌گردد. پس برگزیدیم که سند را به‌تمامی بیاوریم با رعایت نهایت اختصار: با بسنده کردن دربارهٔ مشهوران به یاد کردن پدرشان یا لقبشان یا تنها نامشان، بی‌آنکه به جد و پدر نسبت داده شود و بی‌آنکه وصف و کنیه و لقب بیاید؛ و با اشاره به همهٔ سند — اگر از آن‌هاست که در ابواب بسیار تکرار می‌شود — با رمز و نشانه و اصطلاحی که در آغاز کتاب نهاده شده؛ تا چیزی از فایده‌های اصول در کتاب ما فرو گذاشته نشود و بدین سبب از درجهٔ کمال پذیرش نیفتد.