Misbah Library
علامه محمدباقر مجلسی 1 27

الذي نقلته منه كان فيه لحن صريح و كلام مضطرب فصورته على ما وجدته خوفا من التغيير و التبديل فالناظر فيه يمهد العذر فقد بينت عذري فيه.

که از آن نقل کردم دارای لحن آشکار و سخنی آشفته بود؛ پس آن را چنان‌که یافتم صورت‌برداری کردم، از بیم تغییر و تبدیل. پس بیننده عذر مرا بپذیرد، که عذر خود را در آن بیان کردم.»

و كتاب بصائر الدرجات من الأصول المعتبرة التي روى عنها الكليني و غيره.

و کتاب بصائر الدرجات از اصول معتبری است که کلینی و دیگران از آن روایت کرده‌اند.

و كتب الشيخ أيضا من الكتب المشهورة إلا كتاب الأمالي فإنه ليس في الاشتهار كسائر كتبه لكن وجدنا منه نسخا قديمة عليها إجازات الأفاضل و وجدنا ما نقل عنه المحدثون و العلماء بعده موافقا لما فيه.

و کتاب‌های شیخ نیز از کتاب‌های مشهورند، جز کتاب الأمالی که در شهرت مانند دیگر کتاب‌های او نیست؛ ولی نسخه‌های کهنی از آن یافتیم که اجازه‌های فاضلان بر آن‌ها بود، و آنچه را محدثان و عالمان پس از او از آن نقل کرده‌اند با آنچه در آن است موافق یافتیم.

و أمالي ولده العلامة في زماننا أشهر من أماليه و أكثر الناس يزعمون أنه أمالي الشيخ و ليس كذلك كما ظهر لي من القرائن الجلية و لكن أمالي ولده لا يقصر عن أماليه في الاعتبار و الاشتهار و إن كان أمالي الشيخ عندي أصح و أوثق.

و امالی فرزند دانشمند او در روزگار ما از امالی خود او مشهورتر است و بیشتر مردم می‌پندارند که آن امالی شیخ است؛ و چنین نیست، چنان‌که از قرائن آشکار بر من روشن شد. ولی امالی فرزندش در اعتبار و شهرت از امالی او کمتر نیست، هرچند امالی شیخ نزد من صحیح‌تر و مورد اعتمادتر است.

و كتاب الإرشاد أشهر من مؤلفه رحمه اللّٰه و كتاب المجالس وجدنا منه نسخا عتيقة و القرائن تدل على صحته. ١و أما كتاب الإختصاص فهو كتاب لطيف مشتمل على أحوال أصحاب النبي صلى اللّٰه عليه و آله و الأئمة عليهم السلام و فيه أخبار غريبة و نقلته من نسخة عتيقة و كان مكتوبا على عنوانه كتاب مستخرج من كتاب الإختصاص تصنيف أبي علي أحمد بن الحسين بن أحمد بن عمران رحمه اللّٰه لكن كان بعد الخطبة هكذا قال محمد بن محمد بن النعمان حدثني أبو غالب أحمد بن محمد الزراري و جعفر بن محمد بن قولويه إلى آخر السند و كذا إلى آخر الكتاب يبتدئ من مشايخ الشيخ المفيد فالظاهر أنه من مؤلفات المفيد رحمه اللّٰه و سائر كتبه للاشتهار غنية عن البيان.

و کتاب الإرشاد از مؤلفش رحمه الله مشهورتر است. و از کتاب المجالس نسخه‌های کهنی یافتیم و قرائن بر درستی آن دلالت دارد (۱). و اما کتاب الاختصاص، کتابی لطیف است که احوال اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله و امامان علیهم السلام را دربر دارد و در آن اخباری نادر است. آن را از نسخه‌ای کهن نقل کردم که بر عنوانش نوشته شده بود: «کتابی برگرفته از کتاب الاختصاص، تصنیف ابوعلی احمد بن الحسین بن احمد بن عمران رحمه الله». ولی پس از خطبه چنین بود: «محمد بن محمد بن النعمان گفت: ابوغالب احمد بن محمد الزراری و جعفر بن محمد بن قولویه مرا حدیث کردند…» تا پایان سند؛ و همچنین تا آخر کتاب از مشایخ شیخ مفید آغاز می‌شود. پس ظاهر آن است که از تألیفات مفید رحمه الله باشد. و دیگر کتاب‌های او به سبب شهرت از بیان بی‌نیازند.

و كتاب كامل الزيارة من الأصول المعروفة و أخذ منه الشيخ في التهذيب و غيره من المحدثين.

و کتاب کامل الزیارة از اصول شناخته‌شده است و شیخ در التهذیب و دیگر محدثان از آن گرفته‌اند.

و كتاب المحاسن للبرقي من الأصول المعتبرة و قد نقل عنه الكليني و كل من تأخر عنه من المؤلفين.

و کتاب المحاسن برقی از اصول معتبر است و کلینی و هر که پس از او تألیف کرده از آن نقل کرده‌اند.

و كتاب تفسير علي بن إبراهيم من الكتب المعروفة و روي عنه الطبرسي و غيره.

و تفسیر علی بن ابراهیم از کتاب‌های شناخته‌شده است و طبرسی و دیگران از آن روایت کرده‌اند.

(١)و في نسخة: و كتاب النصوص أيضا مظنون الانتساب إليه و ان أمكن أن يكون لمن كان في عصره من الأفاضل و قد ينسب الى محمّد بن علي القمّيّ.و در نسخه‌ای: «و کتاب النصوص نیز انتسابش به او مظنون است، هرچند ممکن است از یکی از فاضلان هم‌عصر او باشد؛ و گاه به محمد بن علی القمی نسبت داده می‌شود.»